Wani ƙaramin sauyi a mamarki da kika yi watsi da shi a yau na iya zama alamar wata cuta mai tsanani. Saboda haka, sanin abin da ya kamata ki kula da shi da kuma lokacin da ya dace ki garzaya asibiti na iya taimakawa wajen ceton rayuwarki.

Sankarar mama na ɗaya daga cikin manyan matsalolin lafiya da ke shafar mata a faɗin duniya. Duk da haka, gano cutar da wuri da samun kulawar ƙwararrun ma’aikatan lafiya na iya ƙara damar samun nasarar magani.

Watan Oktoba na kowace shekara shi ne watan wayar da kai kan sankarar mama a duniya, wato Breast Cancer Awareness Month. Ana amfani da wannan lokaci wajen wayar da kan jama’a game da cutar, muhimmancin gano ta da wuri da kuma hanyoyin samun kulawa.

To, mece ce sankarar mama, wa ke cikin haɗarin kamuwa da ita, kuma waɗanne alamomi ne bai kamata a yi watsi da su ba?

Mece ce sankarar mama?

Sankarar mama cuta ce da ke faruwa lokacin da wasu ƙwayoyin halitta a cikin mama suka fara girma ba bisa ƙa’ida ba. Waɗannan ƙwayoyin na iya taruwa su samar da ƙari, sannan a wasu lokuta su yaɗu zuwa sauran sassan jiki.

Wani muhimmin abin lura shi ne, sankarar mama ba ta shafar mata kaɗai ba. Ko da yake ta fi yawa a tsakanin mata, maza ma na iya kamuwa da ita saboda su ma suna da ƙwayoyin halittar mama.

Wasu daga cikin abubuwan da ke ƙara haɗarin kamuwa da cutar sun haɗa da:

• Shekaru: Haɗarin kamuwa da sankarar mama na ƙaruwa yayin da mutum ke tsufa.

• Tarihin cutar a cikin iyali: Samun ’yan uwa na kusa da suka taɓa kamuwa da cutar na iya ƙara haɗari.

• Wasu sauye-sauyen gado: Wasu sauye-sauye a ƙwayoyin halitta da ake gada na iya ƙara haɗarin kamuwa da cutar.

• Kiba: Musamman bayan daina al’adar wata-wata.

• Shan giya: Shan giya na iya ƙara haɗarin kamuwa da cutar.

• Wasu abubuwan da suka shafi rayuwa da lafiyar jiki: Ciki har da rashin motsa jiki da wasu abubuwan da suka shafi tarihin haihuwa ko amfani da wasu nau’ukan magungunan hormones.

Sai dai yana da muhimmanci a fahimci cewa mutum na iya kamuwa da sankarar mama ko da ba shi da waɗannan abubuwan haɗari.

Sankarar mama a Nijeriya: Alkaluman da ke nuna girman matsalar

Sankarar mama na daga cikin cutukan sankara da suka fi yawa a tsakanin mata a duniya, ciki har da Afirka.

Alkaluman da aka bayar daga bayanan shekarar 2024 sun nuna cewa an kiyasta samun sabbin masu kamuwa da sankarar mama 44,196 a Nijeriya, yayin da mutane 21,309 suka mutu sakamakon cutar a wannan shekarar.

Haka kuma, an kiyasta cewa kusan mutane 90,000 a Nijeriya suna cikin rukunin waɗanda aka gano suna da sankarar mama a cikin shekaru biyar da suka gabata, ko kuma suke ci gaba da rayuwa da cutar a wannan lokacin.

Waɗannan alkaluma na nuna muhimmancin wayar da kai, samun damar gwaji da kuma ingantaccen magani.

Sai dai ƙalubalen ba ya tsaya ga yawan masu kamuwa da cutar ba. Ƙarancin wayar da kai a wasu al’ummomi, tsoron zuwa asibiti, jinkirin neman kulawa da kuma dogaro da magungunan gargajiya marasa ingantaccen tushe na iya hana wasu mutane samun taimako a kan lokaci.

Idan cutar ta yaɗu zuwa sauran sassan jiki, kamar hanta, huhu ko ƙashi, maganinta na iya zama mai wahala. Wannan ya sa gano ta da wuri da neman kulawar likita ke da matuƙar muhimmanci.

Waɗanne alamomi ne ya kamata a kula da su?

Akwai wasu sauye-sauye a mama da ya kamata su sa mutum ya nemi shawarar ƙwararren ma’aikacin lafiya. Daga cikinsu akwai:

1. Dunƙulewa ko tauri: Samun sabon dunƙulewa a cikin mama ko hammata.

2. Sauyin girma ko siffar mama: Musamman idan sauyin ya faru ba zato ba tsammani.

3. Fitar ruwa ko jini daga kan mama: Musamman idan ya fito da kansa ba tare da an matse kan mama ba.

4. Sauyin fatar mama: Kamar yin lanƙwashewa, kauri ko kamannin fatar lemu.

5. Sauyin kan mama: Kamar ja da baya ko juyawar kan mama zuwa ciki.

6. Sauyin launi ko kumburi: Musamman idan ya ci gaba ko ya shafi wani ɓangare na mama.

7. Ciwo ko ƙaiƙayi da bai gushe ba: Musamman idan yana tare da wasu sauye-sauye a mama ko kan mama.

Ba duk dunƙulewa ko sauyin da aka samu a mama ne ke nufin sankara ba. Wasu na iya kasancewa sakamakon wasu cutuka da ba su da alaƙa da sankara. Amma yana da muhimmanci kada a yi watsi da sabon sauyi da ba a san dalilinsa ba.

Yadda za ki kula da lafiyar mamarki

Sanin yadda mamarki take a yanayinta na yau da kullum na iya taimaka miki wajen lura da duk wani sabon sauyi.

Za ki iya duba mamarki akai-akai, misali sau ɗaya a wata, domin sanin yanayinta da kuma lura da sauye-sauye. Amma irin wannan duba kai ba ya maye gurbin gwajin asibiti ko sauran hanyoyin tantance sankarar mama.

Haka kuma, gwajin mammogram, wato hoton mama da ake ɗauka da na’urar musamman, na iya taimakawa wajen gano sankarar mama tun kafin ta fara nuna alamomi. Shekarun da ya kamata mutum ya fara wannan gwaji da yawan yin sa na iya bambanta bisa ƙa’idojin lafiya, tarihin iyali da haɗarin kamuwa da cutar. Saboda haka, yana da kyau a tattauna da ƙwararren ma’aikacin lafiya domin sanin gwajin da ya dace da ke.

Idan kin lura da sabon dunƙulewa ko wani sauyi da ya dame ki, kada ki jira sai ya fara ciwo kafin ki nemi kulawa.

Shin akwai hanyoyin rage haɗarin kamuwa da sankarar mama?

Ba a san hanyar da za ta hana dukkan nau’ukan sankarar mama ba. Duk da haka, wasu matakan kula da lafiya na iya taimakawa wajen rage haɗari da inganta lafiyar jiki.

Ga wasu daga cikinsu:

• Kula da nauyin jiki cikin ƙoshin lafiya.

• Yin motsa jiki akai-akai.

• Cin abinci mai gina jiki, tare da yawan cin kayan marmari da ganyayyaki.

• Guje wa shan giya ko rage ta.

• Guje wa taba sigari da kuma bin shawarwarin ƙwararrun ma’aikatan lafiya.

• Neman shawarar likita game da gwajin sankarar mama, musamman idan akwai tarihin cutar a cikin iyali.

Waɗannan matakai ba su bayar da cikakken tabbacin cewa mutum ba zai kamu da cutar ba, amma suna daga cikin hanyoyin kula da lafiya da ya kamata a ɗauka da muhimmanci.

Shin ana iya warkewa daga sankarar mama?

Eh, ana iya samun nasarar magance sankarar mama, kuma damar samun nasara na iya ƙaruwa idan aka gano ta da wuri.

Hanyoyin magani sun haɗa da tiyata, magungunan sankara, radiotherapy, magungunan hormone da sauran hanyoyin da suka dace da nau’in cutar da matakin da ta kai.

Ba kowane mara lafiya ne zai buƙaci duk waɗannan hanyoyin magani ba. Likitoci ne ke tantance tsarin da ya dace bisa yanayin cutar da lafiyar mara lafiya.

Muhimmin saƙo shi ne kada tsoron cutar ya hana mutum neman taimako. Haka kuma, bai kamata a maye gurbin maganin asibiti da magungunan gargajiya da ba a tabbatar da ingancinsu ba.

Gano cutar da wuri na iya ceton rai

Sankarar mama cuta ce da ta shafi mata da maza, kuma illolinta na iya shafar iyalai da al’umma baki ɗaya. Amma wayar da kai, lura da sauye-sauyen jiki da neman kulawar lafiya a kan lokaci na iya taimakawa wajen rage illolinta.

Idan ke ko wani na kusa da ke ya lura da dunƙulewa ko wani sabon sauyi a mama, kada ki yi jinkiri wajen neman shawarar ƙwararren ma’aikacin lafiya.

A wannan watan na wayar da kai kan sankarar mama, ki taimaka wajen yaɗa sahihan bayanai ga ’yan uwa, abokai da sauran al’umma. Wataƙila bayanin da kika raba shi ne zai sa wani ya nemi gwaji ko magani a kan lokaci.

Kada ki yi watsi da sauyin da ba ki fahimta ba. Ki nemi shawarar likita, domin gano sankarar mama da wuri na iya ceton rai.