Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) limetoa tahadhari kuhusu uwezekano wa watu takriban milioni tatu kulazimika kuyahama makazi yao katika nchi ya Somalia, Kenya, Sudan Kusini na Uganda kutokana na mafuriko makubwa yanayoweza kusababishwa na hali mbaya ya hewa inayohusishwa na El Niño kabla ya mwisho wa mwaka 2026.
Katika taarifa yake, UNHCR imesema utabiri wa hali ya hewa unaashiria uwezekano wa mvua kubwa na mafuriko makali katika maeneo hayo, ingawa idadi ya watu watakaokumbwa na athari hizo itategemea ukubwa na ukali wa mafuriko yatakayotokea.
Shirika hilo limeeleza kuwa takribani watu milioni 90 waliolazimika kuyahama makazi yao kutokana na vita, migogoro na sababu nyingine duniani wanakabiliwa na hatari kubwa za majanga yanayochochewa na mabadiliko ya tabianchi, yakiwemo ukame, mafuriko na joto kali.
Ripoti ya hivi karibuni ya UNHCR imebainisha kuwa karibu watu watatu kati ya wanne waliolazimika kuyahama makazi yao duniani wanaishi katika nchi zilizo katika hatari kubwa au kubwa zaidi ya kukumbwa na athari za mabadiliko ya tabianchi.
Tahadhari hiyo imetolewa kabla ya mkutano wa Umoja wa Mataifa kuhusu mabadiliko ya tabianchi, COP31, unaotarajiwa kufanyika Antalya, nchini Uturuki, kuanzia Novemba 9 hadi 20, 2026.
UNHCR yataka hatua za haraka
UNHCR imetoa wito wa kuchukuliwa kwa hatua za haraka ili kuwalinda wakimbizi na watu wengine waliolazimika kuyahama makazi yao dhidi ya athari zinazozidi kuongezeka za mabadiliko ya tabianchi.
Shirika hilo limeonya kuwa ifikapo mwaka 2050, makazi ya wakimbizi katika eneo la Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara yanaweza kukabiliwa na joto hatari kwa siku zisizopungua 100 kila mwaka katika eneo moja kati ya maeneo matatu ya makazi hayo.
Naibu Kamishna Mkuu wa UNHCR anayeshughulikia operesheni, Anton Leis Garcia, amesema wakimbizi wanakabiliwa na hali ya kutotendewa haki mara mbili, kwani kwanza hulazimika kukimbia migogoro ambayo hawakuisababisha, kisha hukutana na athari za mabadiliko ya tabianchi ambazo hawana mchango mkubwa katika kuzisababisha.
Amesisitiza kuwa mabadiliko ya tabianchi si tishio la baadaye kwa mamilioni ya watu, bali tayari yanaathiri maisha yao na kudhoofisha shughuli zao za kujipatia kipato.
Garcia ameonya kuwa dunia haipaswi kuwaruhusu watu ambao tayari wamepoteza mengi kutokana na migogoro na majanga kuachwa nyuma katika juhudi za kimataifa za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.
Mabadiliko ya tabianchi yanatatiza juhudi za kurejea makwao
Katika ripoti hiyo, UNHCR imeeleza kuwa mabadiliko ya tabianchi yanazidi kuwa kikwazo katika kutafuta suluhisho la kudumu kwa watu waliolazimika kuyahama makazi yao.
Ripoti imebainisha kuwa zaidi ya wakimbizi wawili kati ya watatu waliorejea katika nchi zao katika kipindi cha miezi sita ya kwanza ya mwaka 2026 walirudi katika mataifa ambayo bado yako katika hatari ya kukumbwa na majanga yanayohusiana na tabianchi.
Aidha, UNHCR imesema majanga yanayohusiana na hali ya hewa yamesababisha watu kuhama makazi yao zaidi ya mara milioni 255 duniani katika kipindi cha miaka 10 iliyopita. Hii ni sawa na wastani wa watu takribani 70,000 wanaolazimika kuhama makazi yao kila siku.
Pamoja na kuongezeka kwa hatari hizo, ripoti imeonyesha kuwa nchi dhaifu kiuchumi na zile zilizoathiriwa na migogoro hupokea takribani asilimia 10 pekee ya fedha zote za kimataifa zinazotengwa kwa ajili ya kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.
Garcia amesema ni muhimu fedha hizo zielekezwe katika jamii zinazokabiliwa na mahitaji makubwa zaidi, akisisitiza kuwa wakimbizi pamoja na jamii zinazowapokea wanapaswa kupewa nafasi katika mipango na uwekezaji huo, badala ya kupuuzwa.
UNHCR imesema katika mkutano wa COP31 itazishinikiza serikali na taasisi za kimataifa kuhakikisha wakimbizi na watu waliolazimika kuhama makazi yao wanajumuishwa katika mipango ya kitaifa ya kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi pamoja na mifumo ya kugawa fedha za kukabiliana na changamoto hizo.
