Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdogan ameelezea ajenda kabambe ya kupanua ushirikiano wa kimkakati wa Uturuki na Korea Kusini, akiweka lengo la biashara la pande mbili la dola bilioni 15 na kutambua nishati ya nyuklia, sekta ya ulinzi, teknolojia ya hali ya juu na miundombinu ya usafiri kama maeneo muhimu ya ushirikiano.

Katika mahojiano na Shirika la Habari la Yonhap la Korea Kusini kabla ya ziara yake ya kitaifa mjini Seoul, Erdogan alisema nchi hizo mbili zinapaswa kujenga uhusiano wao wa kihistoria, uliojikita katika Vita vya Korea, na kugeuza urafiki wao wa muda mrefu kuwa ushirikiano imara wa kiuchumi na kiteknolojia.

Ziara hiyo inakuja kabla ya maadhimisho ya miaka 70 ya uhusiano wa kidiplomasia kati ya Uturuki na Korea Kusini mwaka ujao. Erdogan alisema kuimarisha mazungumzo ya kisiasa, kuongeza uwekezaji na kupanua ushirikiano wa viwanda kutakuwa muhimu kwa majadiliano.

Nishati ya nyuklia na biashara katikati ya mazungumzo

Erdogan alielezea Korea Kusini kama mshirika mkubwa anayeweza kufikiwa kwa Kiwanda cha Umeme cha Sinop kilichopangwa na Uturuki, akisema majadiliano na upande wa Korea yameendelea kufuatia makubaliano yaliyosainiwa mwaka jana.

Uturuki imefanya kazi ya awali ya upembuzi yakinifu na Shirika la Umeme la Korea (KEPCO), huku tathmini zikiendelea kuhusu hali ya kiufundi na kiuchumi na mfumo wa uwekezaji wa mradi huo.

Rais alisema uamuzi wa mwisho utategemea gharama za uzalishaji wa umeme, mipango ya ufadhili na faida pana za mradi huo kwa uchumi wa Uturuki.

Kuhusu biashara, aliashiria ukosefu mkubwa wa usawa kati ya nchi hizo mbili. Uturuki ilisafirisha takriban bidhaa zenye thamani ya dola bilioni 1.14 kwenda Korea Kusini mwaka wa 2025, huku uagizaji ukifikia dola bilioni 10.26.

Erdogan alisema Ankara ilitaka kupunguza pengo hilo na kufanya biashara iwe na usawa na endelevu zaidi, pamoja na fursa za uwekezaji wa Korea katika utengenezaji wa magari, betri, mfumo wa uungaji umeme, utengenezaji roboti , bioteknolojia, vifaa vya matibabu na nishati mbadala.

Alitaja shughuli za magari za Hyundai na uwekezaji wa chuma wa POSCO huko Uturuki kama mifano ya ushirikiano uliopo, akiongeza kuwa uzinduzi wa uzalishaji wa magari ya umeme katika kituo cha Hyundai huko Izmit ulikaribishwa.

Ushirikiano wa ulinzi washika kasi

Rais wa Uturuki pia aliangazia fursa za kupanua ushirikiano wa sekta ya ulinzi, hasa katika magari ya angani yasiyo na rubani na teknolojia za injini.

Alikaribisha kupendezwa na Korea Kusini kuripotiwa kwa injini ya PD170, iliyotengenezwa na kampuni ya Turkish Engine Industries (TEI), kampuni tanzu ya Turkish Aerospace Industries. Injini hiyo inatumika katika ndege za ANKA na AKSUNGUR zisizo na rubani za Uturuki.

Erdogan alielezea kupendezwa huko kama utambuzi wa maendeleo ambayo wahandisi wa Uturuki wamefanya na akasema nchi hizo mbili zinaweza kupanua ushirikiano wao wa ulinzi uliopo katika mifumo isiyo na rubani, injini, mifumo ya kielektroniki, na uhandisi wa hali ya juu.

Pia alielekeza kwenye tanki kuu la vita la Altay kama mfano wa ushirikiano wa awali wa nchi hizo katika sekta ya ulinzi.

Erdogan atoa wito wa jukumu la pamoja katika ujenzi upya wa Gaza

Akigeukia Gaza, Erdogan alisema makubaliano ya kusitisha mapigano ni hatua muhimu lakini hayajarudisha maisha katika hali ya kawaida kwa Wapalestina, ambao wanaendelea kukabiliwa na hali mbaya ya kibinadamu.

Ametoa wito wa vizuizi vya usaidizi wa usafirishaji kuondolewa na ujenzi upya ili kuharakisha, akisisitiza hitaji la kujenga upya hospitali, shule na nyumba na kurejesha miundombinu ya maji na umeme.

Erdogan alikaribisha kauli za Rais wa Korea Kusini Lee Jae-myung kuhusu Gaza na usaidizi wa misaada ya kibinadamu. Alisema uzoefu wa Uturuki katika misaada ya kibinadamu, ujenzi na miundombinu unaweza kukamilisha nguvu za Korea Kusini katika teknolojia, uhandisi na ufadhili.

Nchi hizo mbili zinaweza kushirikiana katika kujenga upya vituo vya afya, shule na makazi, pamoja na kurejesha mitandao ya nishati na maji, alisema.

Hata hivyo, Erdogan alisisitiza kwamba Wapalestina lazima waamue mustakabali wa Gaza na kukataa mpango wowote wa ujenzi upya ambao ungewalazimisha kuondoka katika nchi yao.

Alirudia msimamo wa Uturuki kwamba amani ya kudumu inahitaji taifa huru na huru la Palestina linalotegemea mipaka ya 1967, huku Yerusalemu Mashariki ikiwa mji mkuu wake.

Usalama wa Kikanda na njia za usafiri

Erdogan pia aliangazia mvutano unaohusisha Yemen na Saudi Arabia, akilaani mashambulizi yanayolenga raia na viwanja vya ndege na kuelezea uungaji mkono wa Uturuki kwa uhuru wa Saudi Arabia, uadilifu wa eneo na usalama.

Alisema Ankara ilikuwa ikifanya kazi ili kuendeleza Mkataba wa Mecca, ikiwa ni pamoja na kupitia mchakato wake wa kuidhinisha katika bunge la Uturuki na juhudi za kuimarisha ushirikiano wa kitaasisi na uwezo wa pamoja wa ulinzi.

Kuhusu Yemen, Erdogan alitaka kukomeshwa kwa mapigano na suluhu ya kisiasa inayohusisha pande zote, huku akisisitiza hitaji la kuhifadhi uhuru wa nchi na uadilifu wa eneo.

Rais pia alisisitiza umuhimu wa kimkakati wa viungo vya usafiri vya Uturuki kwani usumbufu unaathiri usafirishaji kupitia Mlango-Bahari wa Hormuz na Bab al Mandab.

Alisema hatari kwa njia za nishati na biashara za kimataifa zilisisitiza hitaji la njia mbadala za kuaminika, akiashiria juhudi za Uturuki za kuunganisha reli, barabara, bandari na vituo vya usafirishaji katika mtandao jumuishi wa usafiri.

Miongoni mwa miradi aliyoelezea ni ufufuaji wa Reli ya kihistoria ya Hejaz, iliyojengwa wakati wa utawala wa Sultan Abdulhamid II wa Ottoman. Uturuki inaendelea na kazi na Syria na Jordan, huku makubaliano na Saudi Arabia kuhusu ushirikiano wa reli na vifaa pia ni sehemu ya juhudi pana za kuimarisha uhusiano kati ya Ghuba, Uturuki na Ulaya.

Erdogan pia alitaja Ukanda wa Kati, unaovuka Bahari ya Caspian, na mradi wa Barabara ya Maendeleo unaounganisha Bandari ya Grand Faw ya Iraq na Uturuki kama njia zinazosaidiana ambazo zinaweza kupanua biashara ya kikanda na kupunguza muda na gharama za usafiri.

Alisema makampuni ya Korea Kusini yanaweza kuchangia kupitia miundombinu ya reli, ishara, mifumo ya mawasiliano, vituo vya vifaa na teknolojia za usafiri zenye akili, akiongeza kuwa Ankara iko tayari kusaidia makampuni ya Korea kuwekeza na kuunda ajira huko Uturuki.