Sherehe za mazishi ya Kiongozi Mkuu wa Iran, Ali Khamenei, zimeanza rasmi kulingana na taarifa ya televisheni ya taifa; tukio hilo linavutia maelfu ya watu na limekusudiwa kuonyesha nguvu dhidi ya maadui wa Tehran, hasa Marekani na Israel, ambao mashambulizi yao ya pamoja mwezi Februari yalisababisha kuuawa kwa Khamenei na baadhi ya wanafamilia wake.

Mamlaka za Iran zinasema zinatarajia washiriki kati ya milioni 15 na 20 jijini Tehran pekee katika kipindi cha siku tatu zijazo kwa ajili ya kutoa heshima za mwisho kwa kiongozi huyo aliyeiongoza nchi kwa miongo mitatu na nusu.

Sherehe za mazishi za siku sita zimepangwa kwa ajili ya kumuenzi Khamenei, ambaye aliongoza Tehran kama kiongozi mkuu kuanzia mwaka 1989 hadi alipouawa akiwa na umri wa miaka 86 katika siku ya kwanza ya vita kati ya Marekani na Israel dhidi ya Iran, tarehe 28 Februari.

Matukio hayo yatafuatiliwa kwa karibu ili kuona kama kutakuwa na dalili zozote za kuonekana kwa mtandao na mrithi wa Khamenei, Mojtaba Khamenei, ambaye aliteuliwa kuwa kiongozi mkuu wiki moja baada ya kuuawa kwa baba yake lakini bado hajaonekana hadharani.

Maelfu ya waombolezaji waliokuwa wamebeba bendera nyekundu — ishara ya kulipiza kisasi — walikusanyika katika uwanja wa eneo kubwa la kidini la Grand Mosalla jijini Tehran wakisubiri kuwasili kwa jeneza la Khamenei, kama ilivyoshuhudiwa na mwandishi wa habari wa AFP.

Sauti za "kisasi, kisasi" zilisikika zikivuma katika eneo hilo.

Mwandishi mwingine wa AFP aliona waombolezaji wakitembea kwa kilomita kadhaa ili kufika eneo hilo. Mamia ya wafuasi wa Khamenei walikuwa tayari wanasubiri nje ya Grand Mosalla kufikia jioni ya Ijumaa.

"Tunataka kumuaga kiongozi wetu kwa mara ya mwisho, ndiyo maana kusubiri hivi si jambo la maumivu au gumu kwetu," Somayye Hamedi aliliambia shirika la AFP wakati akisubiri.

Hatua madhubuti za kiusalama zimewekwa, huku barabara zikifungwa na anga likitarajiwa kufungwa kwa ajili ya tukio hilo ambalo linatarajiwa kuwa kubwa zaidi la hadhara nchini Iran tangu mazishi ya mtangulizi wa Khamenei, Ruhollah Khomeini, mwaka 1989.

'Buriani ya mwisho'

Jeneza litalazwa kwa heshima ya taifa hadi Jumatatu, wakati litapitishwa mbvele ya umma mjini Tehran.

Siku ya Jumanne litahamia kitovu cha makasisi wa Qom, kabla ya kuhamia Jumatano kwenye miji mitakatifu kwa Waislamu wa Shia katika nchi jirani ya Iraq, kisha kuendelea na maziko siku ya Alhamisi katika mji wa Mashhad anakozaliwa Khamenei kaskazini mashariki mwa Iran.

Maafisa wakuu wa Iran waliokuwa wakitoa heshima zao ni pamoja na Ahmad Vahidi, ambaye aliteuliwa kuwa mkuu wa Walinzi wa Mapinduzi baada ya mtangulizi wake kuuawa katika mashambulizi yaleyale yaliyomuua Khamenei lakini hajaonekana tangu wakati huo.

Siku zijazo zitaangaliwa kwa karibu ili kuona dalili za Mojtaba Khamenei, ambaye amewasiliana kwa maandishi tu na anasemekana kujeruhiwa katika mashambulio hayo hayo , ingawa ukubwa wa majeraha yake haukuwekwa wazi kamwe.

Ndugu wengine waliouawa katika mashambulizi hayo pia watazikwa, akiwemo mjukuu mchanga wa Ali Khamenei.

Wageni wa kimataifa waliotoa heshima siku ya Ijumaa ni pamoja na Waziri Mkuu wa Pakistan Shehbaz Sharif, ambaye nchi yake imekuwa mpatanishi kati ya Iran na Marekani, na rais wa zamani wa Urusi Dmitry Medvedev, ambaye sasa ni naibu mkuu wa baraza la usalama la Urusi, ambaye alihudhuria kwa niaba ya Rais Vladimir Putin.

Kundi la wapiganaji wa Palestina Hamas na kundi la Lebanon Hezbollah pia ziliwakilishwa, kama ilivyokuwa serikali ya Taliban nchini Afghanistan.

'Wito wa kulipiza kisasi'

Baada ya mapigano ya wiki tano, mzozo wa Mashariki ya Kati umesitishwa kufuatia makubaliano ya awali yaliyosimamiwa na Pakistan kati ya Iran na Marekani. Lakini maafisa wa Iran wameonya Tehran iko tayari kuanza tena mapigano ikiwa inahitajika.

"Wito wa taifa wa kulipiza kisasi lazima usikike masikioni mwa ulimwengu mzima," alisema Ghalibaf, ambaye aliwasihi Wairani kujitokeza kwa wingi.

Mkuu wa jeshi Amir Hatami aliapa Israel na Marekani "zitalipa damu ya kiongozi aliyeuawa shahidi na mashahidi wote wa taifa".

Lakini mamlaka pia yatataka tukio hilo liende vizuri, likifahamu kwa undani hatari ya mikusanyiko ya watu, ambayo imeharibu matukio kama hayo hapo awali, huku miongozo ya utangazaji wa televisheni ikitarajiwa kuhusu jinsi ya kukaa salama.

Kwa halijoto zaidi ya nyuzi joto 35 Selsiasi ikitarajiwa katika siku chache zijazo huko Tehran, malori ya maji yameandaliwa ili kunyunyizia maji barabarani ili kuwapoza wahudhuriaji.

Kabla ya sherehe hizo, waandishi wa habari wa AFP waliripoti kwamba Tehran ilikuwa tulivu kuliko kawaida, huku mitaa mingi ambayo kwa kawaida ilikuwa na shughuli nyingi ikiwa haina magari mengi maarufu ya Tehran.