Shirin makamashin da Turkiyya ta yi a Somalia a fannin teku ya nuna babban mataki a dabarun binciken ƙasa da ƙasa, wanda aka assasa a tsawon watanni da dama na binciken ƙarƙashin ƙasa da aka gudanar a baya wanda jirgin binciken ƙarƙashin ƙasa na Oruç Reis ya gudanar.

An tura jirgin ruwan a ranar 5 ga Oktoba, 2024, wanda shugaban ƙasar Turkiyya Recep Tayyip Erdoğan ya jagoranta, kuma ya gudanar da bincike mai zurfi tsawon kwanaki 234, inda ya mamaye kusan murabba'in kilomita 4,465 a faɗin tubalan teku guda uku.

An yi nazari dalla-dalla kan bayanan da aka tattara a wannan lokacin, wanda daga ƙarshe ya kai ga zaɓar wurin haƙo mai a gaɓar tekun Somalia.

Jirgin ruwan Turkiyya na haƙar mai Çağrı Bey ne zai yi wannan aiki, sabon jirgi da aka ƙara a jerin kayan haƙar makamashi na Turkiyya.

An ƙera jirgin haƙo man na zamani a Koriya ta Kudu, tsawonsa ya kai mita 228 kuma yana da ikon haƙa har zuwa mita 12,000 a cikin ruwa mai zurfi.

Jirgin ruwan da ke da wajen saukar helikwafta da wajen kwanciyar ma’aikata 200, an tsara shi don ayyukan teku masu tsauri kuma yana kasancewa lokaci mai tsawo a teku.

Jirgin Cagrı Bey ya tashi daga Tasucu da ke Mersin a ranar 15 ga Fabrairun 2026, kuma bayan tafiyar kwanaki 53 ya ratsa Bahar Rum, ya ratsa ta Mashigar Gibraltar, ya ratsa Tekun Atlantika, ta zagaye Cape of Good Hope, ya isa tashar jiragen ruwa ta Mogadishu da ke Somalia.

Bayan isowarsa a farkon Afrilun 2026, za a yi wani biki a hukumance wanda Ministan Makamashi da Albarkatun Ƙasa na Turkiyya Alparslan Bayraktar da Shugaban Somalia Hassan Sheikh Mohamud, tare da sauran manyan jami'ai za su halarta.

Da yake nuna muhimmancin wannan lokaci, Ministan Tashoshin Jiragen Ruwa da Sufuri na Ruwa na Somalia Abdulkadir Mohamed Nur ya ce, "Ta hanyar gudanar da aikinsa daga gobe mai cike da fata nagari, jirgin ruwan haƙa mai zurfi na Cagrı Bey ya isa birnin Mogadishu abin ƙaunarmu a yau. Daga gobe, za mu aika da shi da addu'o'i zuwa ruwan Somalia don fito da arzikinmu."

Bugu da ƙari, Ministan Man Fetur da Albarkatun Ma'adinai na Somalia, Dahir Shire Mohamed, ya jaddada muhimmancin aikin a ƙasa baki ɗaya; "Wannan yana nuna shirin Somalia na shiga aikin haƙo mai, inda za a fara da tekunmu mai albarkatu da yawa.

"Somalia ta ci gaba da jajircewa wajen haɓaka ɓangaren albarkatun ƙasa ta hanyar gaskiya, sauke nauyi, da kuma haɗin gwiwa tsakanin ƙasashen duniya, ta hanyar tabbatar da cewa fa'idojinta suna ba da gudunmawa mai ma'ana ga ci-gaban ƙasa da walwalar jama'arta."

Jirgin ruwan zai haƙa rijiyar CURAD-1, wacce ke da nisan kilomita 372 daga Mogadishu, wanda wannan ne karon farko da Turkiyya ke tonon mai a waje mai zurfi a ƙasar waje.

Rijiyar, wacce aka sanya wa sunan kalmar Somalia da ke nufin "babba," za ta sa Cagrı Bey ya yi aiki a zurfin mita 7,500 (sama da ƙafa 24,600).

Ana sa ran aikin zai ɗauki kimanin kwanaki 288 kuma ana sa ran zai kasance ɗaya daga cikin manyan ayyukan haƙar mai a ƙasashen waje a duniya.

Da yake jaddada burin da ke tattare da aikin, Ministan Makamashi da Albarkatun Ƙasa na Turkiyya Alparslan Bayraktar ya ce: "Ba duk wanda ke neman abin da ya samo ba ne, amma waɗanda suka samu su ne waɗanda ke nema. Da wannan amincewa, kuma ƙarƙashin jagorancin Shugaba Recep Tayyip Erdogan mai ƙarfi, yanzu muna ci gaba zuwa ga sabbin fannoni tare da jirgin ruwanmu Cagrı Bey, muna bin hanyar da Oruç Reis ya buɗe.

"Muna ƙirga kwanakin da suka rage don mu fara aikin haƙar mai a cikin ruwa na farko a ƙasashen waje a Somalia. A cikin wannan tafiya mai himma, muna tsayawa kafada da kafada tare da ƙawarmu kuma 'yar'uwarmu Somalia, muna fatan cim ma sakamako mai kyau."

Farfesa Burhanettin Duran, Shugaban Sadarwa na Fadar Shugaban Kasar Jamhuriyar Turkiyya, ya nuna muhimmancin aikin.

"Karƙashin jagorancin Shugaba Recep Tayyip Erdoğan, Turkiyya ta ci gaba da ɗaukar sabbin matakai don faɗaɗa isa ga makamashinta daidai da burinta na samun cikakken 'yancin kai na makamashi. Cagrı Bey, sabon ƙari kuma mafi ƙarfi ga kayan hakar makamashinmu, ya isa Somalia don gudanar da aikin haƙa mai zurfi na farko a ƙasashen waje.

"Wannan aikin, wanda ake sa ran zai ɗauki kimanin kwanaki 288, yana nuna muhimmin mataki na ƙarfafa kasancewar Turkiyya a matakin makamashi na duniya. Ina ganin cewa 'yan'uwa da haɗin gwiwa tsakanin Turkiyya da Somalia za su ƙara ƙarfi ta hanyar wannan ƙoƙarin, kuma ina fatan zai ba da gudunmawa mai ƙarfi ga cigaban tattalin arziki da wadata na ƙasashen biyu."

Tallafawa aikin wani tsari ne mai cike da tsare-tsare da tsaro. Jiragen ruwa na masu bayar da kariya na Altan, Korkut, da Sancar za su ba da tallafi ga aikin.

Bayan bikin, ana sa ran Cagrı Bey zai koma wurin CURAD-1 cikin kwana ɗaya zuwa biyu. Za a gudanar da gwaje-gwajen farko da fasaha kafin a fara haƙa ramin, wanda ke nuna farkon wani aiki da ake sa ran zai taka muhimmiyar rawa wajen ciyar da burin makamashi na duniya na Turkiyya gaba yayin da take zurfafa haɗin gwiwarta da Somalia.