Yayin da shugabannin ƙasashe da gwamnatoci suka taru a Addis Ababa don taron koli na 39 na Majalisar Tarayyar Afirka, wata babbar fahimta ta Afirka kan muhimmancin harkokin duniya ta fito daga wani tushe da ba a zata ba. Firaministar Italiya Giorgia Meloni, yayin da take jawabi a taron kolin AU, ta bayyana cewa "Afirka ba babin yarwa ba ne na makomar duniya ba."

A kalaman da ta yi, wanda aka gabatar a hedikwatar AU, tana nuna wani abu mai zurfi: duniya ta farka daga abin da 'yan Afirka suka sani koyaushe, nahiyarmu ba kawai wani yanki ne na ƙasa da za a yi aiki da shi ba, amma wani ƙarfi ne babba da ke fayyace ƙarni na 21.

Wannan bayani, wanda ya fito daga shugaban wata ƙasa ta G7 a lokacin taron koli na farko na Italiya da Afirka da aka taɓa gudanarwa a ƙasar Afirka, ya fi nuna ladabi na diflomasiyya. Yana nuna sauyi mai zurfi a fahimtar duniya. Duk da haka yayin da muke karɓar wannan aminta, dole ne mu yi wa kanmu tambaya mai wahala: Shin mu, a matsayinmu na 'yan Afirka, a shirye muke mu kama wannan lokacin?

Lambobin suna ba da labari wanda ba za a iya watsi da shi ba. Nan da shekarar 2050, mutum ɗaya cikin huɗu a duniya zai zama ɗan Afirka. A yau, matsakaicin shekarun nahiyarmu shi ne shekaru 19, wanda ya yi ƙanƙanta idan aka kwatanta da shekaru 28 a India da 38 a Yammacin duniya. Kowane wata, matasa 'yan Afirka miliyan ɗaya suna shiga fagen aiki. Wannan ƙaruwar matasa ba matsala ba ce da za a iya magancewa; ita ce injin ci gaban duniya a nan gaba, kirkire-kirkire, da kuma karfi.

Kasuwancin nahiya marar tsangwama

Duk da haka, kamar yadda ɗan jarida Declan Walsh wanda ya lashe kyautar Pulitzer ya lura kwanan nan, ƙasa da kashi ɗaya cikin huɗu na waɗannan matasan suna samun aikin yi.

Tazarar da ke tsakanin buri da dama na ƙara rura wutar yin ƙaura, rashin kwanciyar hankali, da koma bayan dimokuraɗiyya da muka gani a sassan Yammacin Afirka. Tambayar da ke gaban shugabanninmu a Addis Ababa ita ce ko za mu iya canza wannan ribar alƙaluma daga tushen rashin nutsuwa zuwa tushe na wadata.

Yarjejeniya Ciniki ta Afirka (AfCFTA) na wakiltar abin da muke da shi na mafi girman burin wannan sauyi. Shugaba William Ruto, wanda ke jagorantar taron Kwamitin AfCFTA na farko a wannan taron, yana fafutukar zurfafa haɗin kan yanki da faɗaɗa ciniki a tsakaninmu. Ba za a iya musanta manufar ba: lokacin da muke ciniki da juna, muna gina masana'antu, muna ƙirƙirar ayyukan yi, kuma muna samar da albarkatun da ake buƙata don ilimi, lafiya, da ababen more rayuwa.

Duk da haka, cinikin tsakanin kasashen Afirka ya kasance ƙasa sosai idan aka kwatanta da sauran yankuna. Muna fitar da kayan masarufi zuwa duniya kuma muna shigo da kayayyaki da aka gama samar da su, muna ci gaba da aiki da tsarin tattalin arzikin mulkin mallaka wanda ke wadatar da wasu yayin da muke barin mutanenmu cikin talauci.

Shugaba John Mahama na Ghana ya bayyana hangen nesa na "ikon mallakar albarkatu da kuma ƙara darajar kuɗi," yana mai nuni ga shirin Goldbod na ƙasarsa a matsayin shaidar cewa za mu iya sarrafa ma'adanai da kayayyakin noma da kanmu. Wannan ita ce hanyar da dole ne mu bi ta tare.

Janye wa juna visa

Yarjejeniyar da aka cim ma kwanan nan tsakanin Ghana da Zambia, wadda Shugaba Hichilema da Shugaba Mahama suka jagoranta, ta nuna matakan da muke buƙata.

Lokacin da 'yan ƙasa za su iya yin yawo cikin 'yanci tsakanin ƙasashen Afirka, kasuwanci yana biyo baya. Dalibai, 'yan kasuwa, ƙwararru, da masu yawon buɗe ido suna ƙirƙirar alaƙa da babu wata doka da gwamnati za ta iya ƙirƙira.

Muna buƙatar ƙarin irin waɗannan yarjejeniyoyi; a ƙarshe, muna buƙatar nahiyar da ɗan Afirka da ke tafiya zuwa wata ƙasar Afirka ke fuskantar ƙarancin shinge fiye da wanda ke tafiya zuwa Turai.

Amma haɗin kan tattalin arziki ba zai iya ci gaba ba tare da tsaro ba. Nahiyar tana fuskantar ƙalubalen da ba a taɓa gani ba. Ƙungiyar The International Crisis, a cikin rahotonta da ta fitar kafin wannan taron, ta yi gargaɗin cewa Tarayyar Afirka tana cikin "hali mafi rauni tun lokacin da aka kafa ta, tana fama da matsananciyar rashin lafiya." Wannan kimantawa ya kamata ta girgiza mu mu fara aiki.

Rikice-rikice a Sudan, Jamhuriyar Dimokraɗiyyar Kongo, da Sahel ba wai kawai bala'o'i ne na gida ba; su ne hanyoyin shiga tsakani na waje waɗanda galibi ke ketare tsarin nahiyar da kuma lalata tsarin nahiyar. Yayin da gasa ta dabarun duniya ke ƙaruwa, ƙasashen Afirka suna ƙara samun ikon mallakarsu da ake gwada wa ta hanyar yanar gizo mai rikitarwa na yarjejeniyoyi biyu da kuma kasancewar sojojin ƙasashen waje ba tare da haɗin gwiwar AU ba.

Wannan rarrabuwar kawuna tsakanin abokan hulɗa, yayin da wasu ke ba da riba ta ɗan gajeren lokaci ga wasu, a ƙarshe yana raunana ƙarfin ciniki na gama gari na nahiyar kuma yana ba wa masu ruwa da tsaki na waje damar amfani da rarrabuwar kawuna.

‘Kudaden Zaman Lafiya’

Shugaba Hakainde Hichilema ya yi kira da a samar da tsarin gargaɗi da martani mai ƙarfi a cikin AU, yana mai jaddada cewa "zaman lafiya da tsaro sun kasance ginshiƙin zaman lafiyar Afirka." Amma gargaɗin farko dole ne ya kasance tare da ɗaukar mataki a kan lokaci.

Ba za mu iya ci gaba da dogara ga ƙasashen waje don tabbatar da zaman lafiyarmu ba yayin da suke bin manufofinsu na mamaya. Lokacin da aka yi shirye-shiryen tsaro a wajen cikin gidan AU, ikon nahiyar na shiga tsakani da aiwatar da mafita mai ɗorewa yana raguwa.

Shawarar da shugaba Ruto ya bayar ga ƙasashe mambobinta su ba da gudunmawar dala biliyan 1 ga asusun zaman lafiya na AU mataki ne mai ƙarfi zuwa ga 'yancin kai a fannin juya kuɗi.

Rikicin da ke wargaza nahiyarmu yana buƙatar mafita daga Afirka. Sakatare Janar na Majalisar Dinkin Duniya António Guterres ya yi amfani da wannan taron na koli don sabunta kiransa na kujerun Afirka na dindindin a Kwamitin Tsaro na Majalisar Dinkin Duniya, yana mai bayyana cewa "rashin kujerun Afirka na dindindin a Kwamitin Tsaro ba abu ne da za a iya kare shi ba." Yana da gaskiya. Shekarar 2026 ce, ​​ba 1946 ba. Ba za a ci gaba da yanke shawara game da Afirka ba tare da Afirka a teburin shawarar ba.

Duk da haka, dole ne mu kuma duba cikin gida. Ƙungiyar ‘International Crisis Group’ ta yi gargaɗi game da "babban hatsarin" rikici tsakanin ƙasashe tsakanin Burundi da Rwanda, duk da cewa shugaban Burundi Évariste Ndayishimiye ya hau kan kujerar shugabancin AU. Wannan abin mamaki ba ya ɓace wa ga masu sa ido. Ba za mu iya shiga tsakani kan rikice-rikice yadda ya kamata ba idan rikici ya ɓarke ​​a tsakaninmu.

Shugaba Mahama, a jawabinsa a taron kolin gwamnatocin duniya a Dubai, ya yi kira da a samar da "sabbin kawancen duniya da aka gina bisa haɗin kai da ci gaba tare." Amma dole ne irin waɗannan kawancen su fara daga gida. Gyaran tsarin ƙungiyar Tarayyar Afirka, wanda Paul Kagame na Rwanda ya jagoranta kuma yanzu Ruto na Kenya ya ci gaba da shi, suna da muhimmanci wajen gina wata ƙungiya ta nahiyar da za ta iya shiga tsakani a rikicinmu da kuma aiwatar da shawarwarinmu da muka yanke.

Sama da tattalin arziki

Janye wa juna viza tsakanin Ghana da Zambia ya nuna wani tsari da dole ne mu kwaikwaye shi a faɗin nahiyar. Lokacin da Shugaba Mahama da Hichilema suka umarci Ministocin Harkokin Waje su tabbatar da hakan, sun nuna aniyar siyasar da ake buƙata. Muna buƙatar irin wannan shugabanci daga kowace ƙasa mamba ta AU.

Fa'idojin sun wuce tattalin arziki. Lokacin da 'yan Ghana da Zambia za su iya tafiya cikin 'yanci, suna fahimtar kamanninsu iri guda, ƙalubale iri ɗaya, da kuma burin bai daya. Ba'a a yanar gizo da aka yi wa kayan gargajiya a lokacin ziyarar Mahama, wanda ya sa Zambia ta koyi menene fugu kuma wataƙila ta yi la'akari da shi don tufafinsu, ya nuna yadda musayar al'adu ke zurfafa alaƙa. Waɗannan su ne alaƙar da ke sa ba za a yi tunanin rikici ba, kuma haɗin gwiwa ya zama abinda aka saba da shi.

Manufar 2063 ta hasashen samar da nahiyar da ke da 'yancin zirga-zirgar mutane, kayayyaki, da ayyuka. Mun kai rabin shekarar da aka nufa. Ci gaban bai daidaita ba, amma yarjejeniyar Ghana da Zambia ta nuna abin da zai yiwu lokacin da shugabanni suka fifita haɗin kai fiye da sauƙaƙawar gwamnatoci.

Kasancewar Firaminista Meloni a taron AU, da kuma shirin Mattei na gwamnatinta ga Afirka, yana wakiltar dama, amma kuma gwaji ne. Italiya ta bai wa ƙasashen Afirka damar dakatar da biyan basussuka idan yanayi ya tsananta. Wannan sabuwar hanyar ta amince da rashin adalcin da Afirka ke fuskanta, wadda ba ta fitar da hayakin da ke gurbata muhalli a duniya amma ta fi kowace nahiya illatuwa daga illar sauyin yanayi.

Duk da haka dole ne mu kusanci dukkan haɗin gwiwa da idanunmu a bude. Meloni ta yi magana game da "haɗin kai tsakanin masu matsayi daya, tana nesanta da kowace siffa ta farauta da kuma hanyar mamaya wadda a tsawon lokaci suka gurbata dangantaka tsakanin Afirka da Turai." Mun taɓa jin irin wannan yare a baya. Bambancin zai kasance a cikin sakamakon da za a gani.

Mayar da hankalin Shirin Mattei kan makamashi, samar da abinci, kayayyakin more rayuwa, kiwon lafiya, da ilimi ya yi daidai da abubuwan da muka fi mayar da hankali a kansu. Amma kamar yadda Meloni da kanta ta yarda, "nasarar wannan shiri ta dogara ne da ikonmu na ci gaba da sauraro." Dole ne mu tabbatar da cewa sauraro ya koma zuwa aikin da ke yi wa al'ummomin Afirka hidima, ba muradun waje ba.

Taron AU na 39 ya zo ne a wani lokaci mai sarkakiya. Manyan ƙasashen duniya suna fafatawa don yin tasiri a nahiyarmu yayin da matasanmu ke neman damar da iyayensu ba su taɓa samu ba. Tsoffin labaran game da Afirka da ke cewa nahiyar da ba ta da makoma mai kyau, ko tauraro mai taso wa, sun rasa ma'anar. Mu kawai muna cikin rashin nutsuwa, muna da buri, kuma mun ƙuduri aniyar tsara makomarmu.

Firaminista Meloni ta yi daidai: Afirka ba abar yarwa ba ce, makomar duniya ta dogara a kanta. Mu ne labarin. Amma ko wannan labarin yana da kyau ko kuma na ci gaba da cin zarafinmu, duk ya dogara ne da zaɓin da muka yi yanzu.

Dole ne mu ƙarfafa cinikin tsakanin kasashen Afirka har sai yarjejeniyar AfCFTA ta cika alƙawarinta. Dole ne mu kare nahiyarmu daga faɗace-faɗace ta hanyar gina ƙarfin zaman lafiya wanda ke amsa mana. Dole ne mu kawo ƙarshen yaƙe-yaƙe ta hanyar sulhun Afirka wanda ke buƙatar girmamawa ga Afirka. Dole ne mu cire buƙatun viza har sai ɗan Afirka da ke tafiya a ko'ina a wannan nahiyar ya ji kamar ɗan ƙasa ne, ba baƙo ba.

Shugaba Hichilema ya fayyace komai a taƙaice: "Gaskiya da sauke nauyi a cikin AU zai inganta ayyukan ƙungiyar." Haka kuma wannan nauyi na kan kowace ƙasa mamba, kowane shugaba, kowane ɗan ƙasa. Duniya a shirye take ta mu'amalanci Afirka a matsayin abokiyar tarayya mai matsayi iri guda da kawayenta. Tambayar ita ce ko mun shirya yin mu'amala da kanmu a tsakaninmu.

Kennedy Chileita ita ce Babbar Darakta ta Kungiyar Jubilee Leaders Network, wata ƙungiya mai tasowa a Afirka da ke haɓaka shugabanci, shugabanci nagari da haɗin kan tattalin arziki.

Togaciya: Ba lallai ba ne ra’ayin da marubiyar ta bayyana ya zama sun yi daidai da ra’ayoyin dab’i na TRT Afirka ba.