Selcuk Bayraktar, mwenyekiti wa bodi ya wadhamini ya Wakfu ya Teknolojia ya Uturuki (T3 Foundation) na mwenyekiti wa Baykar, ameonya kuwa tamaa ya teknolojia isiyodhibitiwa inaweza kusababisha "angamizo la kutisha" kwa wanadamu, watoto wao na vizazi vijavyo, huku akiutaka ulimwengu kutafakari upya lengo la maendeleo ya teknolojia.
"Tunalenga kujenga ulimwengu ulio na haki zaidi, mzuri zaidi na bora unaohudumia maslahi ya wanadamu katika njia tunayopita pamoja na kizazi cha TEKNOFEST," Bayraktar alisema siku ya Ijumaa.
Kongamano la 77 la Kimataifa la Anga za Juu (IAC 2026), lililoandaliwa na Shirikisho la Kimataifa la Anga za Juu (IAF), lilifanyika katika Kituo cha Mikutano cha NEST huko Antalya, likiandaliwa kwa ushirikiano kati ya Shirika la Anga za Juu la Uturuki na SAHA Istanbul chini ya uratibu wa Wizara ya Viwanda na Teknolojia ya Uturuki.
Kikao cha majadiliano chenye kichwa "Mustakabali Huanzia Hapa: Teknolojia, Anga na Kizazi Kijacho" kilifanyika wakati wa kongamano hilo, kikiwashirikisha Waziri wa Viwanda na Teknolojia Mehmet Fatih Kacir na Bayraktar, huku Mkurugenzi Mtendaji wa Anadolu, Serdar Karagoz, akiongoza mjadala huo.
Alisema kuwa hadi sasa, wanafunzi 55,000 wameomba kushiriki katika mashindano yanayohusiana na anga katika tamasha la TEKNOFEST, ikilinganishwa na waombaji 20,000 katika mashindano yote wakati wa mwaka wa kwanza wa tamasha hilo.
Mwaka huu, washiriki 10,000 waliomba kushiriki katika shindano la roketi—ambalo alilielezea kama teknolojia muhimu kwa ajili ya kufikia anga za juu—huku washiriki 796 wakiomba kushiriki katika shindano la roketi inayotua wima na 1,190 katika shindano la mfano wa satelaiti.
"Takwimu hizi zinatoa picha yenye matumaini makubwa kwa safari yetu kuelekea angani na zaidi ya hapo, katika anga za juu," alisema.
Bayraktar alisema neno "Kizilelma" linawakilisha dhana bora ya ustaarabu na lengo takatifu la kulifanyia kazi. Alikumbushia kuwa waliahidi kurusha ndege ya kivita isiyo na rubani ya Bayraktar KIZILELMA katika mwaka wa maadhimisho ya miaka 100 ya Jamhuri ya Uturuki, na walifanikiwa kufikia lengo hilo mwaka mmoja uliopita.
Alisema kuwa malengo yao yamepanuka tangu wakati huo, akitolea mfano Fergani Space, mradi ulioanzishwa ili kuimarisha uhuru na mamlaka ya Uturuki katika anga za juu.
Bayraktar alisema Fergani ilianzishwa ili kuendeleza mfumo wa kubaini maeneo duniani (GPS) unaoitwa Ulugh Beg, huku ikipata ufadhili kwa kiasi fulani kutoka kwa kampuni ya Baykar, ambayo hupata zaidi ya asilimia 90 ya mapato yake kutokana na mauzo ya nje ya bidhaa za teknolojia ya juu. Alisema mpango huo ulilenga kuunga mkono uhuru katika anga za juu kwa ajili ya Uturuki pamoja na maeneo rafiki na ya kidugu.
Mafanikio katika sekta ya ndege zisizo na rubani (UAV)
Bayraktar alisema kuwa kampuni ya Baykar imepata mabadiliko ya haraka zaidi katika kipindi cha miaka 20 katika sekta ya ndege zisizo na rubani za daraja kubwa, na kuwa mtengenezaji mkubwa zaidi duniani pamoja na msafirishaji mkuu wa bidhaa hizo kimataifa.
Alisisitiza kuwa zaidi ya asilimia 90 ya mapato ya Baykar yanatokana na mauzo ya nje, akibainisha kuwa mafanikio haya yamewezekana kutokana na kushirikishana teknolojia na nchi rafiki na ndugu.
Bayraktar alisema kuwa kipengele cha thamani zaidi katika kuendeleza teknolojia ni watu, akisisitiza kuwa lengo la kutengenezwa kwa teknolojia hiyo ni muhimu zaidi kuliko teknolojia yenyewe.
Alibainisha kuwa teknolojia zinazochukuliwa sana kuwa ni za matumizi ya kiraia, zikiwemo saa janja (smartwatches) na simu za mkononi, zinaweza kutumika kama zana za kukusanya taarifa za kijasusi.
Alisema kuwa kizazi kijacho cha wabunifu wa teknolojia ni muhimu sana, na kuongeza kuwa hilo ni moja ya sababu kuu zilizopelekea kuanzishwa kwa tamasha la TEKNOFEST.
"Mafanikio katika ndege zisizo na rubani za kivita pekee hayatoshi kwa nchi kufikia uhuru kamili na ustawi. Maendeleo lazima yafanyike sambamba katika nyanja nyingine zote. Kutengeneza ndege moja tu ya kivita isiyo na rubani hakuwezi, pekee yake, kuhakikisha mamlaka na uhuru wa nchi," alisema.
Mashindano ambayo bado hayajaanza
Bayraktar alisema kuwa makampuni makubwa yanayotawala masoko yamejitokeza katika nyanja za teknolojia zilizopo duniani kote, akisisitiza kuwa nchi hazipaswi kuzingatia tu ushindani wa sasa wa kiteknolojia bali pia mashindano ambayo bado hayajaanza.
"Badala ya kuzingatia mashindano ya leo, kuelekeza nguvu kwenye mashindano ambayo bado hayajaanza inaonekana kuwa mkakati wenye tija zaidi kwa nchi kama zetu — nchi ambazo ndipo kwanza zinaanza kujenga mifumo yao ya kiteknolojia."
Alisema nchi zinahitaji kujitahidi kuwepo katika nyanja zote za teknolojia huku zikitengeneza mikakati inayolingana na ukubwa wao na muktadha wa ustaarabu wao.
Bayraktar alielezea teknolojia ya juu inayopiga hatua kwa kasi kama nguvu inayoendesha mabadiliko makubwa zaidi duniani. Alisema mitandao ya kijamii ni teknolojia ya ajabu iliyowawezesha watu kuwasiliana kwa njia ya video na ujumbe na watu wengine walio upande wa pili wa dunia.
Hata hivyo, alisema wanadamu wamenaswa katika mtandao ambapo kila hatua wanayopiga, na hata mapigo ya mioyo yao, yanageuzwa kuwa data mikononi mwa makampuni makubwa ya kimataifa yanayotawala masoko.
Alisema makampuni haya yanaweza kushawishi kile ambacho watu wanachofikiria, wanachosema na wanachokifanya, huku akiongeza kuwa akili mnemba inazidi kuchukua nafasi ya kufikiri kwa niaba ya watu.
Bayraktar alisema mfumo wa dunia unafuata mkakati wa "kuwafanya watu kuwa na uraibu, kuleta utegemezi na kuwaacha bila njia mbadala."
Alisema bado kuna njia nyingine inayowezekana kwa wanadamu, akisisitiza umuhimu wa kutambua utu wa binadamu na kutafakari kuhusu matokeo ya maendeleo ya kiteknolojia.
"Tunaweza kuona hili katika vita ambavyo vimeanza hivi karibuni na vinaonekana kutokuwa na mwisho. Tukiendelea kwa kasi hii, tukichochewa na tamaa hii, maangamizi ya kutisha yanatungoja sote — wanadamu, watoto wetu na vizazi vijavyo," alisema.
