| Hausa
AFIRKA
3 minti karatu
Ana samun ƙaruwar Ƙasashen Yamma masu goyon bayan biyan diyyar cinkin bayi: Ghana
A watan Maris, Majalisar Ɗinkin Duniya ta amince da wani ƙuduri da ya ayyana bautar da aka yi ta hanyar safarar bayi waɗanda aka ƙetare Tekun Atlantika da su a matsayin “babban laifin da aka taɓa aikatawa kan bil’adama".
Ana samun ƙaruwar Ƙasashen Yamma masu goyon bayan biyan diyyar cinkin bayi: Ghana
Gana ta jagoranci fafutukar neman diyya.

Ghana, wadda ta jagoranci wani yaƙin neman biyan diyya kan cinikin bayi na ƙetare Tekun Atlantika da ya ɗauki kusan ƙarni huɗu ana yi, ta ce ƙasashen Yammacin duniya na ƙara nuna goyon baya ga wannan yunƙuri.

Ministan Harkokin Wajen Ghana, Samuel Okudzeto Ablakwa, ya bayyana hakan ne a wani taron da aka gudanar kan adalcin biyan diyya, wanda Ghana, Jamus da Faransa suka shirya tare a gefen taron Babban Zauren Majalisar Ɗinkin Duniya a ranar Laraba.

Ya ce matakin farko na wannan yaƙin neman biyan diyya shi ne mayar da kayayyakin tarihi da aka wawashe.

Ya ƙara da cewa matakai na gaba na iya haɗawa da neman afuwa a hukumance, sassauta ko rage basussuka da kuma biyan diyya ta kuɗi, ƙarƙashin wani shiri mai ɗauke da matakai 19 da Tarayyar Afirka da Kwamitin Ƙasashen Caribbean kan Adalcin Biyan Diyya suka amince da shi a wani taro da aka gudanar a Ghana a watan Yuni.

A watan Maris, Majalisar Ɗinkin Duniya ta amince da wani ƙuduri da ya ayyana bautar da aka yi ta hanyar safarar bayi waɗanda aka ƙetare Tekun Atlantika da su a matsayin “babban laifin da aka taɓa aikatawa kan bil’adama”, inda ƙasashe 123 suka kada ƙuri’ar amincewa, yayin da uku — Amurka, Isra’ila da Argentina — suka ƙi amincewa. Wasu ƙasashe 52, ciki har da ƙasashen Tarayyar Turai da Birtaniya, sun kaurace wa ƙuri’ar.

Ƙasashen da ke tuntuɓar Ghana

Ablakwa ya ce tun daga lokacin, ƙasashen Turai da dama sun bayyana goyon bayansu ga wannan yunƙuri.

“Cikin kusan dukkan ƙasashen Turai da suka kaurace wa ƙuri’ar a lokacin, sun tuntube mu kuma sun ce za su yi aiki tare da mu a wannan tafiya,” in ji Ablakwa.

Ya ce Birtaniya da Portugal sun yi tayin bayar da goyon baya, yayin da Amurka ita ma ta ce a shirye take ta yi aiki tare da yunƙurin da Ghana ke jagoranta.

Ablakwa ya ƙara da cewa Faransa, Jamus da Netherlands sun yi alkawarin shirye-shiryensu na mayar da kayayyakin tarihi da aka kwashe.

“Mayar da waɗannan kayayyaki na da matuƙar muhimmanci a wannan tafiya... Ya kamata a mayar da waɗannan kayayyakin tarihi zuwa ƙasarsu ta asali,” in ji ministan.

A cewar bayanan da ke cikin Rumbun Bayanai na Cinikin Bayi na Ƙetare Tekun Atlantika, an bautar da kusan ’yan Afirka miliyan 12.5 tare da jigilar su ta ƙetare Tekun Atlantika tsakanin ƙarni na 16 da na 19.

An kai waɗannan mutanen zuwa Kudancin Amurka, yankin Caribbean da Arewacin Amurka, inda aka tilasta musu yin aiki a gonaki da ma’adinai. Wannan cinikin bayi ya samar da ɗumbin arziƙi da ya taimaka wajen bunƙasar ƙasashen Yammacin duniya.

A cewar wannan rumbun bayanai, Portugal da Birtaniya ne ke da alhakin jigilar fiye da kashi 70 cikin 100 na dukkan ’yan Afirka da aka bautar waɗanda aka ƙetara tekun Atlantika da su.

Rumbun Labarai
Rundunar Operation Damissa a Nijar ta lalata maɓoyar mayaƙan ƙungiyoyi masu ɗauke da makamai a Dosso
Shugaban Nijar Tiani ya sauya wasu ministocinsa
Shugabar Majalisar Dokokin Cabo Verde ta zama shugabar ƙasar ta riƙo
Harin ta'addanci ya yi ajalin sojojin Mali aƙalla 50, da sojojin haya na Rasha biyar
Ƙasashen Afirka biyar sun kawar da yaɗuwar cutar shan inna, amma ba a gama yaƙin ba
Nabil Neghiz ya zama kocin tawagar Mena ta Nijar
Fiye da mutum 7,000 sun kamu da annobar Ebola a Jamhuriyar Kongo
Shugaban Nijar ya naɗa Birgediya Janar Mamane Sani Kiaou a matsayin sabon shugaban hafsan sojoji
FIFA ta musanta iƙirarin Maroko na 'karɓar baƙuncin' wasan ƙarshe na Gasar Kofin Duniya na 2030
Majalisar Sudan ta cire 'yantawayen RSF daga tattaunawar ƙasa
An raba mutane fiye da 4,500 da gidajensu a Darfur ta Kudu da Blue Nile saboda matsalar tsaro
An ceto fiye da 'yan ci-rani 1,000 kusa da tekun yammacin Afirka cikin mako ɗaya, in ji MSF
Shugaban Zambia Hichilema ya yi farin ciki da masoyan da suka ba shi kyautar kazar gida
Gwamnatin Ghana ta kashe $4.37m don kwashe 'yan ƙasarta daga Afirka ta Kudu
Gwamnatin Nijar ta yi kira ga jama'a su duƙufa da Al-Ƙunut domin neman tsari daga 'maƙiyan ƙasa'
Kwalara ta kashe mutum 23 a Sudan, fiye da 310 sun kamu da cutar
Majalisar Dinkin Duniya ta amince a sake zana taswirar Afirka zuwa ainihin yadda nahiyar take
Nijar na zargin Faransa da tunzura sojojin da suka yi yunkurin tawayen da aka dakile
Tallafin ƙasashen waje da harin jiragen sama marasa matuƙa sun ƙara tsananta yaƙin Sudan - MDD
Babban hafsan sojin Sudan Burhan na rangaɗi game da shirin yaƙi a fagen yaƙin Blue Nile