Rais wa Marekani Donald Trump alisema siku ya Jumanne kuwa ataondoa vikwazo vya CAATSA dhidi ya Uturuki.

"Tutakuwa tukiondoa vikwazo hivyo. Ni wakati mwafaka wa kufanya hivyo... hatutaki kuwawekea vikwazo marafiki. Ni jambo rahisi sana," Trump aliwaambia waandishi wa habari kabla ya mazungumzo ya faragha na Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdogan mjini Ankara, kuelekea Mkutano wa Kilele wa NATO wa mwaka 2026.

Sheria ya Kukabiliana na Wapinzani wa Marekani Kupitia Vikwazo (CAATSA) ni sheria ya Marekani ya mwaka 2017 iliyoundwa kuzuia miamala mikubwa na sekta za ulinzi na ujasusi za Urusi.

Mnamo Desemba 2020, Marekani iliwekea Uturuki vikwazo chini ya sheria ya CAATSA kutokana na ununuzi wake wa mfumo wa ulinzi wa anga wa S-400 kutoka Urusi.

Vikwazo hivyo ni vipi?

Ikumbukwe kuwa vikwazo vya Marekani chini ya CAATSA havikulenga majeshi ya Uturuki wala uchumi wake kwa ujumla.

Badala yake, vikwazo hivyo vililenga Idara ya Viwanda vya Ulinzi ya Uturuki (SSB) – ambayo ni taasisi ya serikali inayohusika na kusimamia sekta ya ulinzi ya taifa hilo, ununuzi wa teknolojia ya kijeshi, na uboreshaji wa jeshi la Uturuki – pamoja na maafisa wachache wa ngazi ya juu.

Vikwazo hivyo pia vilisababisha kusitishwa kwa leseni na vibali vya usafirishaji wa bidhaa kutoka Marekani kwenda SSB.

Vile vile, vikwazo hivi vilizuia taasisi za fedha za Marekani kutoa mikopo au mikopo inayozidi dola milioni 10 katika kipindi cha miezi 12.

Pia vilijumuisha marufuku ya usaidizi wa Benki ya Usafirishaji na uingizaji ya Marekani kwa mauzo ya nje kwenda SSB.

Walizitaka mamlaka za Marekani kupinga mikopo kutoka kwa taasisi za fedha za kimataifa ambazo zingeweza kuinufaisha SSB.

Vizuizi vya Viza pia viliwekwa kwa maafisa waliotajwa.

Hatua hizi zilifuatia kuondolewa mapema kwa Uturuki kutoka kwa mpango wa ndege ya kivita ya F-35 mnamo 2019.

Uturuki imekuwa ikisisitiza mara kwa mara kwamba ununuzi wake wa mfumo wa makombora ya S-400 kutoka Urusi ulikuwa uamuzi huru wa kuimarisha ulinzi wake wa anga.

Maafisa wa Uturuki walilaani vikwazo hivyo kama visivyo vya haki na shambulio la wazi dhidi ya uhuru wa taifa, wakibainisha kuwa vilitokana kwa kiasi fulani na shinikizo la ushawishi badala ya wasiwasi wa kweli wa usalama.

Haishangazi, vikwazo hivyo viliishia kuharakisha msukumo wa Uturuki wa maendeleo ya tasnia yake ya ulinzi.

Kwa zaidi ya makampuni 500 yanayofanya kazi katika sekta za ulinzi na usafiri wa anga na mifumo ya droni ya kiwango cha dunia ambayo tayari inatengenezwa, Ankara iligeuza changamoto hiyo kuwa fursa ya kupunguza utegemezi wake kwa vyanzo vya nje kwa mahitaji yake ya vifaa vya kijeshi.

Je, kuondolewa kwa vikwazo kutasaidiaje Ankara?

Wachambuzi wanasema kuondolewa kwa vikwazo hivi kutatoa faida kubwa kwa Uturuki katika suala la kimkakati, kiuchumi, na kiteknolojia.

Moja, itawezesha kuunganishwa tena kwa Uturuki katika mpango wa F-35.

Pingamizi la Marekani lilikuwa kwamba matumizi ya Uturuki ya mfumo wa ulinzi wa anga wa S-400 wa Urusi yangehatarisha ndege za kivita zilizotengenezwa Marekani, na kuzifanya zisiwiane na mifumo ya NATO.

Hata hivyo, Uturuki imesisitiza kwamba hakuna mgongano kati ya mifumo hiyo miwili, huku ikipendekeza tume ya kuchunguza suala hilo.

Kuondolewa kwa vikwazo kutairuhusu Ankara kupata ndege hizo za kivita za hali ya juu, na kusaidia kuboresha Jeshi la Anga la Uturuki kwa uwezo wa kizazi cha tano.

Pili, kuondoa vikwazo kwenye SSB kutafungua njia mpya za ushirikiano wa ulinzi wa Ankara na Marekani.

Uturuki itarejesha ufikiaji wa leseni za usafirishaji nje za Marekani na usaidizi wa kifedha. Hii itawezesha ununuzi wa ziada wa kijeshi, uhamisho wa teknolojia, na miradi ya pamoja.

Tatu, kukomesha vikwazo vya CAATSA kutaondoa kero kubwa katika uhusiano wa Marekani na Uturuki, na hivyo kufungua njia ya ushirikiano wa kimkakati zaidi.

Zaidi ya hayo, kukomesha mzozo huo kutaimarisha si tu Uturuki bali pia NATO kwa ujumla.