| Hausa
AFIRKA
3 minti karatu
Ghana ta nemi a biya diyyar cinikin bayi
Ghana ta karɓi baƙuncin wani babban taro na shugabannin Afrika a ranar Alhamis inda ake neman a sauya goyon baya ga neman diyyar cinikin bayi a siyasance zuwa alƙwari na adalci a aikace.
Ghana ta nemi a biya diyyar cinikin bayi
Minsitan harkokin wajen Ghana Samuel Ablakwa ya jaddada buƙatar da ke akwai ta biyan diyyar bayan cinikin bayi. / AP

Ghana na karɓar baƙuncin wani taron duniya a ranar Alhamis inda ake neman sauya goyon baya ga neman biyan diyyar cinikin bayi a siyasance zuwa wani alƙawari na adalci a aikace.

Taron, wanda ya haɗo shugabanni daga sassan Afirka da ƙasashen Karebiyan, na zuwa ne bayan Majalisar Ɗinkin Duniya ta amince da ƙudirin da ya ayyana cinikin bayi da aka yi ta Tekun Atalantika a matsayin "mafi munin laifi kan bil’adama."

Tun lokacin da aka amince da ƙudirin a watan Maris, fafutukar neman diyya ta samu "irin ƙarfin da bai taɓa samu ba," kamar yadda Ministan Harkokin Wajen Ghana Samuel Ablakwa ya bayyana.

Yayin da ya kasance wani abin da bai zama dole a bi shi ba, ƙudirin – wanda Shugaban ƙasar Ghana John Mahama ya ɗauki nauyinsa – ya zarce batun kawai a yarda cewa lamarin ya faru, ya nemi ƙasashe da suke da hannu a cinikin bayin su biya diyya.

'Za mu yi nasara a yaƙin neman biyan diyya na adalci'

"Mun yi nasara a yaƙi kan bauta, mun yi nasara a yaƙi kan mulkin mallaka, mun yi nasara a kan mulkin wariyar launin fata, kuma muna da ƙwarin gwiwa cewa za mu yi nasara a kan rashin adalci na rashin biyan diyya," kamar yadda Ablakwa ya shaida wa taron.

Amincewa da ƙudirin da MƊD ta yi ya nuna goyon baya mafi ƙarfi da ƙasashen duniya suka yi wa lamarin biyan diyya, inda ya samu goyon bayan ƙasashe 123 na MƊD .

A da ana yi mata kallon cibiyar cinikin bayi ta tekun Atalantika, a halin yanzu Ghana "tana sauyawa daga kasancewa wajen aikata laifi zuwa wata mafaka ta samun sauƙi da adalci ta biyan diyya", kamar yadda Ablakwa ya shaida wa ɗaruruwan mahalarta taron.

Ƙasar ta Yammacin Afirka ta kasance a gaba-gaba wajen haɗa mutanen da ba a Afika suka zaune ba, inda ta ba da shaidar zama ɗanƙasa ta Ghana ga fiye da mutum 1,000 a cikin ‘yan shekarunnan.

Hanyoyin samun adalcin diyya

Mahama ya ayyana kafa kwamiti uku domin duba hanyoyin samun adalcin biyan diyya.

Ɗaya zai kasance kwamiti mai ba da shawara a ƙarƙashin shugabannin ƙasashe, da kwamitin ƙwararru da zai mayar da hankali kan biyan diyya, sai kuma wani na ukun da zai duba batutuwa na shari’a da ke da alaƙa da biyan diyyar.

"Tambayar da ke a gabanmu a yanzu ba wai kan ko za a iya sauya tarihi ba ne – ba za a iya sauya shi ba – ko muna da ƙarfin zuciyar fuskantarsa cikin gaskiya da kuma jajircewa ta yadda za mu sauya amincewar zuwa mataki mai ma’ana," kamar yadda Mahama ya bayyana.

Jerin masu jawabi a taron na kwanaki uku ya haɗa da shugabannin ƙasashen Barbados da Saliyo da Senegal da Namibia da Laberiya.

Ɗaya daga cikin mahalarta taron Mariam Abdoulaye, daga ƙasar Burkina Faso, ta shaida wa kamfanin dillancin labaran AFP cewa Afirka na tsammanin diyya a nau’in "tsararrun kuɗin diyya ga gwamnatoci da al’ummomi" daga tsoffin ƙasashen da suka yi mulkin mallaka ko kuma cibiyoyi da ke da alaƙa da cinikin bayi, tare da soke bashi ko kuma sake tsara bashi da kuma mayar da kayayyakin tarihi da aka sace.

Rumbun Labarai
Sudan ta Kudu ta sake dage babban zaben kasar zuwa ranar 11 ga Fabrairun 2027
Amurka za ta sa ido sosai kan zaben shugaban kasar Nijeriya na watan Janairu - Jami’i
An kashe fararen-hula akalla 37 a wani harin kwanton-ɓauna a yammacin Jamhuriyar Nijar
An kashe aƙalla mutum 10 yayin da dakarun tsaron Guinea suka yi arangama da masu haƙar zinare
Ghana za ta kashe dala miliyan 200 kan shirya wa gina tashar makamashin nukiliya
Ghana ta kaddamar da sabuwar takardar kudi ta Cedi
Burhan na Sudan ya buƙaci a cire siyasa a rabon tallafin yaƙi da sauyin yanayi ga ƙasashe mara ƙarfi
Greenpeace ta gargaɗi Ghana kan barazanar shara sakamakon shigo da tsofaffin tufafi miliyan 1 a mako
Yadda El Niño ke sake haifar da ɓarkewar cutar Zazzaɓin Rift Valley a Gabashin Afirka
BAMEX 2026: An fara baje-kolin fasahar tsaro ta ƙasa da ƙasa a Mali
Kotu a DR Congo ta yanke wa sojoji 66 hukuncin kisa saboda 'ja da baya a fagen daga'
Kwale-kwale dauke da ‘yan ci-rani ya kife a kusa da Senegal, mutum 21 sun rasu, in ji hukumomi
An yanke wa jagoran ƙungiyar asiri a Kenya hukuncin ɗaurin shekara 200 kan kisan yara 190
MƊD ta yi gargaɗin cewa El Nino za ta iya raba mutum miliyan uku da gidajensu a Gabashin Afirka
Shugaban Nijar Tiani ya karɓi baƙuncin takwaransa na Mali Assimi Goita a Yamai
Farashin burodi ya ninka cikin mako ɗaya a Sudan sakamakon ƙarancin fetur da fulawa
Ethiopia da Sudan sun rufe ofisoshin jakadancin juna bayan zarge-zargen tsoma baki a yaƙin basasa
Shugaban Benin ya sauya manyan hafsoshin soji bayan kusan shekara ɗaya da yunƙurin juyin mulki
Dangote ya ƙaddamar da aikin wajen adana man fetur na dala biliyan 2.5 a Namibia
Afirka ta Kudu ta tuhumi mutum biyu saboda satar fiye da dala dubu 580 a gonar Shugaba Ramaphosa