Beesha caalamka ma sii aamusi karto iyadoo ay socdaan xadgudubyada joogtada ah ee Israa’iil ku hayso sharciga caalamiga ah, sida uu Jimcihii sheegay Guddoomiyaha Baarlamaanka Turkiga, Numan Kurtulmus.

Kurtulmus oo khudbad ka jeediyay shir ay guddoomiyeyaasha baarlamaannada Yurub ku yeesheen magaalada Rome ayaa yiri: “Ma oggolaan karno in falalka aan ciqaabta laga marin ay sidaas ku sii socdaan.”

Kurtulmus ayaa ugu baaqay beesha caalamka inay qaaddo tallaabooyin wax ku ool ah oo lagu ilaalinayo sharciga caalamiga ah.

Wuxuu sheegay in burburka ku socda nidaamka caalamiga ah ee ku dhisan xeerarka uu si cad uga muuqdo musiibada bani’aadannimo iyo xasuuqa muddada sannadaha ah ka socda Qaza.

“Mar dambe indhaha kama qarsan karno musiibada bani’aadannimo ee ka jirta Qaza iyo guud ahaan gobolka, iyo xadgudubyada cad ee xuquuqda aadanaha iyo dambiyada ka dhanka ah bani’aadannimada ee dowladda Israa’iil u geysaneyso shacabka Falastiin,” ayuu yiri Kurtulmus.

“Tani ma aha oo keliya arrin siyaasadeed, balse sidoo kale waa imtixaan horyaalla damiirka guud ee bani’aadamka,” ayuu raaciyay.

Kurtulmus oo carrabka ku adkeeyay in gardarrada Israa’iil aysan ku koobneyn Qaza ayaa yiri: “Burburinta, barakicinta iyo rabshadaha ay geystaan dadka deegaameynta sameeya ayaa ka sii socda Daanta Galbeed, halka Israa’iil ay weli khatar ku hayso midnimada dhuleed iyo madax-bannaanida dalalka gobolka, oo ay ku jiraan Suuriya iyo Lubnaan.”

Wuxuu ku adkeeyay in ay lagama maarmaan tahay in baarlamaannadu ay qaataan door firfircoon oo lagu gacan siinayo in si degdeg ah loo soo afjaro dhibaatada shacabka Qaza iyo xadgudubyada ka dhanka ah sharciga caalamiga ah ee bani’aadannimada.

Kurtulmus ayaa ugu baaqay baarlamaannada inay door muuqda ka qaataan sidii si degdeg ah loo joojin lahaa dhibaatada dadka Qaza iyo xadgudubyada sharciga caalamiga ah ee bani’aadannimada.

“Waxaan aaminsannahay in tallaabooyin isku dubbaridan oo ay baarlamaannadu qaadaan ay xoojin karaan dadaallada caalamiga ah ee lagu ilaalinayo sharciga caalamiga ah, laguna wajahayo xadgudubyada joogtada ah,” ayuu raaciyay.

Nidaamka caalamiga ah oo ku guuldarreystay ka hortagga colaadaha

Sida uu sheegay Kurtulmus, nidaamka caalamiga ah ee hadda jira ayaa muujiyay inuusan awood u lahayn ka hortagga colaadaha iyo dagaallada, xitaa kuwa ka dhacaya deegaannada ku dhow Yurub.

“Dagaalka u dhexeeya Ruushka iyo Ukraine, oo hadda socday ku dhowaad shan sano, wuxuu isu beddelay dagaal lagu wiiqayo awoodaha labada dhinac, kaas oo saameynaya Yurub oo dhan, halkii uu ka ahaan lahaa colaad u dhexeysa laba dal oo keliya,” ayuu yiri.

Intaas waxaa dheer, Kurtulmus ayaa sheegay in nidaamka caalamiga ah uu ku guuldarreystay inuu joojiyo xasuuqa ay dowladda Israa’iil ka wadday Qaza in ka badan saddex sano.

Kurtulmus ayaa ka digay in nidaamka caalamiga ah ee ku dhisan xeerarka uu wajahayo hoos-u-dhac weyn oo ku yimid sharciyaddiisa iyo awooddiisa shaqo.

Wuxuu tilmaamay in si loo dhiso nidaam caalami ah oo caddaalad badan, isla markaana lagu kalsoonaan karo, ay tahay in baarlamaannadu door firfircoon ka qaataan dejinta, ka doodista iyo taageeridda xeerarka iyo habraacyada cusub ee loo baahan yahay si loo gaaro hadafkaas.

“Halkan ayay diblomaasiyadda baarlamaannadu si gaar ah muhiim ugu noqonaysaa. Waxay dhammaystiri kartaa diblomaasiyadda dhaqanka, waxay furnaan ku hayn kartaa marinnada xiriirka, marka loo baahdana waxay abuuri kartaa kuwo cusub,” ayuu raaciyay.

“In dhammaan mas’uuliyadda xallinta dhibaatooyinka la saaro Qaramada Midoobay, isla markaana lagu tiirsanaado oo keliya dib-u-habeynta QM, ma keeni doonto natiijooyin.”