Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa ka digay in dowladdiisu ay qaadi karto tallaabooyin dheeraad ah oo ka dhan ah waxa uu ku tilmaamay faragelinta shisheeye ee lagu hayo arrimaha gudaha dalkiisa, isagoo dhanka kalena muujiyay diyaar-garowga ay u qabaan wada-hadal iyo soo celinta iskaashiga caalamiga ah ee dhisaya kalsoonida.
Madaxweyne Maxamuud ayaa si toos ah ugu eedeeyay dowladda Isutagga Imaaraadka Carabta (UAE) inay faragelin ku hayso arrimaha gudaha Soomaaliya. Khudbad laga baahiyay telefishinka maalintii Talaadada ayuu madaxweynuhu ku sheegay in Abu Dhabi ay wax u dhintay madax-bannaanida Soomaaliya, iyada oo heshiisyo toos ah la gashay maamul-goboleedyada, taageertay ciidamo ka baxsan taliska federaalka, sidoo kalena garab siisay kooxo siyaasadeed oo diiddan dowladda dhexe.
Sida uu sheegay madaxweynuhu, dhaqdhaqaaqyadan ayaa sii socday inkastoo bishii Jannaayo ay Soomaaliya go’aansatay in ay joojiso heshiisyadii laba geesoodka ahaa ee dhinacyada dhaqaalaha, amniga, iyo difaaca kala dhexeeyay Imaaraadka.
“Waxaan Imaaraadka u aragnay dal walaal ah, albaabadana waan u furnay. Kalsooni weyn ayaan ku qabnay. Laakiin kalsoonidaas waa la jebiyay,” ayuu yiri.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa dhaliilay heshiisyada la xiriira dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, isagoo ku dooday in kaabayaasha dhaqaalaha ee istiraatiijiga ah ay tahay inay hoos yimaadaan maamulka dowladda federaalka ah. Sidoo kale, wuxuu ku eedeeyay Imaaraadka in ay taageeraan ciidamo ammaan oo ka hawlgala meel ka baxsan hannaanka taliska qaranka Soomaaliya.
Sidoo kale, madaxweynaha ayaa khilaafkan la xiriiriyay aqoonsigii ay Israa’iil siisay Somaliland—oo ah gobol gooni-isu-taagga ku dhawaaqay 1991-kii balse aan aqoonsi caalami ah haysan—isagoo ku eedeeyay in Imaaraadku uu door ku lahaa fududeynta arrintaas.
Wuxuu sidoo kale walaac ka muujiyay in dhulka Soomaaliya loo adeegsaday in la marsiiyo oo uu si sharci-darro ah uga dhoofo hoggaamiye gooni-goosad ah oo u dhashay Yemen, isagoo ka sii gudbay Berbera iyadoo aan wax oggolaansho ah laga haysan Muqdisho.
“Dhulka Soomaaliya ma ahan marin sharci-darro ah. Ma ahan badeeco la iibsan karo, lana iibin karo,” ayuu raaciyay.
Dowladda Imaaraadka ayaa dhankeeda iska fogeysay eedeymahan, iyadoo ku nuuxnuuxsatay xiriirka soo jireenka ah ee kala dhexeeya Soomaaliya, waxayna ku tilmaantay xiriirka ay la leedahay shacabka Soomaaliyeed mid qoto dheer oo xooggan.
Inkastoo eedeymahan culus ay jiraan, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa caddeeyay in Soomaaliya aysan doonayn in xiriirka diblomaasiyadeed uu si joogto ah u go’o.
“Albaabkeennu wuu furan yahay haddii aad noogu timaaddaan ixtiraam, sinnaan iyo aqoonsi buuxa oo ku aaddan madax-bannaanida Soomaaliya, midnimadeeda dhuleed, iyo midnimadeeda qaranka,” ayuu yiri.
Ugu dambayn, madaxweynaha ayaa ugu baaqay madaxda maamul-goboleedyada inay khilaafaadka gudaha ku xalliyaan wada-hadal, isagoo ka digay in kala-qaybsanaanta gudaha ay dalka u nugleyneyso saameyn shisheeye.























