Jam’iyyun siyasar Nijeriya fiye da 20 ne ke shirin fara gudanar da zaɓukan fidda gwani na shugaban ƙasa daga ranar Asabar don zaɓar 'yan takararsu a zaben ƙasar da za a yi a watan Janairu na shekara mai zuwa.

Ana sa ran jam'iyya mai mulki, All Progressives Congress (APC), za ta tsaida shugaban kasa mai ci, Bola Tinubu, mai shekara 74, don neman wa'adi na biyu.

Peoples Democratic Party (PDP), wadda ta mulki Nijeriya na tsawon shekaru 16, da Labour Party su ne manyan jam’iyyun adawa a zaɓen da ya gabata. Sun sha kaye a hannun APC, wadda ke rike da ofishin shugaban ƙasa tun 2015.

Yanzu PDP ta rabu zuwa ɓangarori biyu, yayin da Labour Party ta durƙushe a 'yan shekarun nan.

Sakamakon zaben da ya gabata

African Democratic Congress (ADC) da Nigeria Democratic Congress (NDC) sun fito a 'yan watannin da suka gabata a matsayin sabbin 'yan hamayya masu magana da ƙarfi.

Peter Obi, Atiku Abubakar da Rabiu Kwankwaso – waɗanda suka yi ƙoƙarin kalubalantar Tinubu a zaben da ya gabata ba tare da nasara ba – sun haɗa kai a farko a ƙarƙashin ƙungiyar da ADC ta jagoranta. Amma tun daga nan haɗin ya tarwatse.

Tinubu ya lashe zaben 2023 da kashi 36.6% na kuri'u. Atiku Abubakar ya samu 29%, Obi 25% kuma Kwankwaso kusan 6%. Masana sun ce akwai yiyuwar hakan ta maimaitu.

Ra'ayin haɗa kan 'yan adawa ya fara rushewa 'yan makonni da suka gabata, lokacin da Obi da Kwankwaso suka sauya jam'iyya suka shiga NDC, inda magoya bayansu suka tattaru a kan abin da suka kira “OK” Movement.

Takaddamar shugabanci

PDP, ADC da Labour Party a halin yanzu suna kotu sakamakon takaddamar shugabanci a cikin jam'iyyunsu.

Shugabannin adawa sun dora laifin rikicin cikin gida kan zargin cewa jam'iyya mai mulki ta shiga tsakanin su. Sai dai babu wata hujja a fili game da hakan.

PDP – wadda ta yi mulki tsakanin 1999 zuwa 2015 – ita ce ta fi watsewa ta ɓangaren wakilci a siyasance. Yanzu gwamna ɗaya kacal take da shi, yayin da a shekarar 2023 tana da 13.

An kuma samu cikas ga kokarin 'yan adawa saboda bambancin ƙabila da yankuna.

Yanayi

Nijeriya kusan ta kasu tsakanin kudu mai rinjayen Kirista da arewa mafi rinjaye Musulmi.

Tinubu, wanda ya fito daga kudu, ya karɓi shugabanci bayan wa'adin shugaba daga arewa, Muhammadu Buhari, wanda ya yi wa'adi biyu. Ga wasu, suna kallon mulki ya koma kudu.

Idan aka yi la'akari da cewa da yawa na ganin har yanzu ya kamata mulkin ya kasance a kudu bayan shekaru takwas na Buhari a mulki, masana sun ce 'yan adawa na iya samun dama idan suka haɗa kai a bayan ɗan takara guda daga kudu.