Yadda Turkiyya ke ƙarfafa rawar da take takawa a NATO kafin babban taron ƙawance a Ankara
TURKIYYA
4 minti karatu
Yadda Turkiyya ke ƙarfafa rawar da take takawa a NATO kafin babban taron ƙawance a AnkaraTurkiyya ta ba da gudunmawar jami’an tsaro kusan 3,000, tare da makamai daban-daban, motoci, da sauran dandalolin yaki ga kawancen.
Turkiyya ta ba da gudunmawar jami’an tsaro kusan 3,000, tare da makamai daban-daban, motoci, da sauran dandalolin yaki ga kawancen. / AP

Turkiyya ta jaddada irin gudunmawar da take bayarwa ta fuskar soja, diflomasiyya, da fasaha ga kungiyar NATO kafin ta karbi bakuncin shugabannin kasashen kawancen a babban taron da za a yi.

Babban Taron Shugabannin Kasashe da Gwamnatocin NATO na shekarar 2026, wanda aka tsara gudanarwa a ranakun 7-8 ga watan Yuli a birnin Ankara, ana kallonsa a matsayin madubin da ke nuna yadda tasirin diflomasiyyar Türkiye ke kara fadada a cikin kawancen.

Daya daga cikin manufofin Turkiyya a yayin babban taron shi ne jaddada kudurin NATO na kare yankin Turai da tekun Atlantika (Euro-Atlantic), da kuma tabbatar da cewa mambobin kawancen sun sake jaddada mubayayyarsu ga sashi na 5 (Article 5) na yarjejeniyar.

Turkiyya ta ba da gudunmawar jami’an tsaro kusan 3,000, tare da makamai daban-daban, motoci, da sauran dandalolin yaki ga kawancen.

Babban dalilin da ya sa Turkiyya ta zama  mamba a NATO shi ne bukatar kawar da barazanar daga tsohuwar Tarayyar Soviet ke yi ta hanyar ikirarin mallakar wasu muhimmanhanyoyin ruwan Turkiyya (Turkish Straits) da lardunan gabashin kasar.

Turkiyya  ta shiga kungiyar NATO a hukumance ne bayan Yaƙin Koriya, inda ta zama kasa ta farko bayan Amurka da ta tura dakarun kasa zuwa yakin.

An sanya hannu kan yarjejeniyar shiga kungiyar ne a ranar 17 ga watan Oktoba, 1951, kuma Turkiyya ta zama mamba a hukumance a ranar 18 ga watan Fabrairu, 1952.

Gudunmuwa Mai Dorewa Ga Ayyukan Kasa da Kasa

A matsayinta na kasa ta biyu mafi yawan dakarun soja a kawancen, Turkiyya ta ci gaba da fadada gudunmawar da take bayarwa ga ayyukan tabbatar da tsaro a kasashen Afghanistan, Kosovo, Bosnia da Herzegovina, Libya, da Iraq.

A karkashin tsarin rundunar wato Resolute Support Mission, Turkiyya ta dauki nauyin kasancewa jagorar kasa wajen gudanar da ayyukan tsaro a Filin Jirgin Sama na Kasa da Kasa na Kabul Hamid Karzai, inda ta kammala wannan aiki a ranar 28 ga watan Agusta, 2021.

Kazalika, Turkiyya ta fara ba da gudunmawa ga rundunar NATO a Iraki a shekarar 2018 domin tallafawa wajen karfafa kwarewar sojojin Iraki, inda ta ci gaba da ba da tallafi da jami’ai kusan 40 har zuwa lokacin da aka fara janyewa a watan Maris na wannan shekara saboda lalacewar yanayin tsaro.

Türkiye tana tallafawa ayyukan da ake gudanarwa a halin yanzu, wadanda suka hada da rundunar kiyaye zaman lafiya ta Kosovo (KFOR), Operation Sea Guardian, da kuma Rundunonin Ruwa na Katiftawa, tare da tura jami’ai kusan 3,000.

Dakarun Tsaron Turkiyya sun halarci tarukan horaswa na NATO guda 34 a shekarar 2023, guda 39 a shekarar 2024, da kuma guda 50 a shekarar 2025.

A wannan shekarar, Turkiyya ta halarci horaswar Steadfast Dart ta NATO da aka gudanar a Jamus, inda ta tura hadakar dakarun da suka zarce jami’ai 2,000.

A lokacin horaswar, jirgin yaki marar matuki na TB-3 wanda aka harba shi daga kan jirgin ruwan yakin Turkiyya na TCG Anadolu, ya yi nasarar dakar wani gurbin da aka tsara masa a sararin samaniyar Tekun Baltic.

Wannan shi ne karon farko a tarihin aikin soja da aka yi amfani da jirgi marar matuki da aka harba daga kan jirgin ruwa domin marawa horaswar harbin gaske baya.

Kashe Kudade Kan Harkokin Tsaro

Turkiyya tana aiki ne a karo na biyu tun daga shekarar 2023 a matsayin kwamandan rundunar KFOR.
A cikin kasashe 32 na mambobin NATO, Rundunar Sojan Ruwa ta Turkiyya ce ta fi kowace kasa ba da gudunmawa mafi girma ga shirin Operation Sea Guardian.

Hadakar Rundunar Ruwa Mai Shirye-shiryen Ko-ta-kwana ta Turkiyya ta karbi ragamar jagorancin Sashen Sojan Ruwa na Rundunar Ba-ta-kashi ta NATO a shekarar 2023, da kuma Jagorancin Rundunar Tekun fadin Bahar Rum a shekarar 2024–2025.

Rawar da Turkiyya ke takawa a cikin NATO ta ginu ne a kan tsarin “samar da tsaro na zamani.”

A matsayinta na kasa ta biyu mafi karfin soja a NATO, ayyukan da take gudanarwa kamar su Steel Dome, jirgin saman yaki na KAAN, da kuma babban tankin yaki na Altay suna kara karfafa fifikon fasaha na kawancen.

Turkiyya ta ware kashi 2.33 cikin dari na jimillar kudaden shigar da kasarta ke samu (GDP) ga fannin tsaro a shekarar 2025.

Daga shekarar 2028, Turkiyya za ta karbi ragamar jagorancin Rundunar NATO’s Allied Reaction Force.