Shirika la Afya Duniani (WHO) limethibitisha kuwa Malawi imefanikiwa kuwapatia chanjo zaidi ya watoto milioni 1.3 katika kampeni ya dharura inayolenga kukabiliana na mlipuko mpya wa polio, ikiashiria moja ya harakati kali zaidi za utoaji chanjo katika eneo hilo katika miaka ya hivi karibuni.

Kwa mujibu wa ofisi ya WHO Afrika, kampeni hiyo ya siku nne ilizinduliwa kufuatia kugunduliwa kwa kisa cha aina tofauti cha virusi vya polio mwishoni mwa Januari 2026 - kisa cha kwanza kama hicho kuripotiwa nchini tangu 2022.

Zoezi hilo lilifikia takriban asilimia 97 ya watoto waliolengwa katika wilaya nane za Mkoa wa Kusini mwa nchi, huku juhudi za kuwafikia zikipangwa kwa wale waliokosa katika awamu ya kwanza.

Mlipuko wa hivi punde umehusishwa na aina ya virusi inayotokana na chanjo, iliyogunduliwa katika sampuli za mazingira na kwa mtoto ambaye hajachanjwa, ikisisitiza hatari zinazoendelea katika maeneo yenye mapungufu katika chanjo ya kawaida.

Virusi vinasambazwa Afrika kutoka nje

Mlipuko wa ugonjwa huo Malawi unaonyesha changamoto kubwa ya bara, wakati Afrika inaendelea kupambana na milipuko ya mara kwa mara ya virusi vya polio vinavyotokana na chanjo (cVDPV), hasa katika jamii ambazo hazina chanjo.

Kati ya mwaka 2023 na katikati ya 2024, angalau milipuko 74 ya polio inayotokana na chanjo ilirekodiwa katika nchi 39 ulimwenguni, nyingi zikiwa barani Afrika.

Licha ya Afrika kutangazwa kuwa haina virusi vya polio ya mwituni mwaka 2020, aina zinazotoka nje na zinazotokana na chanjo zimeendelea kusababisha milipuko ya kienyeji, ikiwa ni pamoja na kuibuka tena kwa virusi vya polio mwitu nchini Malawi mwaka 2022, vinavyohusishwa kijeni na matatizo yanayozunguka Pakistan.

Kote Afrika Mashariki, nchi nyingi zimesalia bila virusi vya polio mwitu kwa miongo kadhaa kutokana na juhudi endelevu za chanjo.

Afrika Mashariki hiana maambukizi

Nchini Kenya kiisa cha polio kiliripotiwa mara ya mwisho mnamo 1984 huku Uganda na Tanzania ilizoripotiwa mara ya mwisho mwaka 1996.

Maafisa wa WHO wanasema mwitikio wa haraka wa Malawi unaonyesha ufanisi wa kampeni za dharura za chanjo katika kusitisha maambukizi, lakini tahadhari kwamba chanjo endelevu na ufuatiliaji unasalia kuwa muhimu kote barani Afrika na haswa Afrika Mashariki, ambapo bado kuna mapengo ya chanjo.

Duru zaidi za chanjo zinatarajiwa nchini Malawi kwani mamlaka inalenga kudhibiti kikamilifu mlipuko na kuzuia kuenea nje ya mipaka.