Safiirka Soomaaliya u fadhiya Japan, Dr. Hodan Cismaan Cabdi, ayaa laba maalmood oo kulammo ah ku qaadatay magaalada Tokyo, iyadoo la kulantay mas’uuliyiin ka tirsan dowladda Japan, hay’ado horumarineed, shirkado iyo xubno ka tirsan jaaliyadda Soomaaliyeed, booqasho shaqo oo ujeeddadeedu ahayd ballaarinta iskaashiga u dhexeeya labada dal.
30-kii Luulyo, Safiirku waxay la kulantay Wasiir Ku-xigeenka Arrimaha Dibadda ee Japan, Onishi Yohei, kulan ay safaaraddu sheegtay inuu diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka labada dal iyo ballaarinta iskaashiga ka dhexeeya.
Hay’adda Iskaashiga Caalamiga ah ee Japan (JICA), ayay kula kulantay Agaasimaha Guud ee Afrika, iyagoo ka wada hadlay iskaashiga horumarinta, tababarrada, dhismaha awoodda hay’adaha dowladda Soomaaliya iyo taageerada ay Japan siiso Soomaaliya. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Japan ayay sidoo kale kula kulantay Agaasimaha Guud ee Afrika, halkaas oo looga hadlay xiriirka diblomaasiyadeed iyo ballaarinta iskaashiga u dhexeeya labada dowladood.
Dhinaca ganacsiga waxay booqatay Shirkadda Toyota Tsusho, halkaas oo ay kula kulantay madaxa waaxda Afrika ee shirkadda si ay uga wada hadlaan isbeddellada dhaqaale ee ka socda Soomaaliya, fursadaha maalgashi ee dalku leeyahay, iyo doorka ay shirkadaha Japan ka qaadan karaan horumarinta dhaqaalaha Soomaaliya. Toyota Tsusho waxay ka mid tahay shirkadaha waaweyn ee ganacsiga Japan ee ka hawlgala qaaradda Afrika, taasoo kulanka ka dhigaysa meel xiriir lagula yeesho qaybta dhaqaalaha Japan ee go’aamisa halka maalgashigu u jihaysto.
Safiirku waxay sidoo kale la kulantay xubno ka tirsan jaaliyadda Soomaaliyeed ee muddada dheer ku nool Japan, iyagoo ka wada hadlay horumarka dalka iyo fursadaha cusub ee u dhexeeya labada dowladood, waxayna uga mahadcelisay doorka ay jaaliyaddu ku leedahay sii adkaynta xiriirka labada dal. Intii ay booqashadu socotay waxaa ku weheliyey Qunsulka Koowaad iyo Safiir Ku-xigeenka, Cabdisalaam Suleymaan Kodar.
Kulammadan ayaa dhacay maalmo kaddib markii Safiirku ay Warqadaha Aqoonsigeeda u gudbisay Boqor Naruhito, iyadoo noqotay safiirkii ugu horreeyey ee Soomaaliyeed ee si buuxda looga aqoonsado Japan tan iyo markii la xiray Safaaradda Soomaaliya ee Tokyo sannadkii 1990-kii. Waxay munaasabaddaas ku tilmaantay furitaanka bog cusub oo xiriirka labada dal ah. Gudbinta Warqadaha Aqoonsiga ee Madaxda Dowladda ayaa dhammaystirta habraaca aqoonsiga diblomaasiyadeed, waxayna calaamad u tahay waqtiga uu safiirku si rasmi ah ugu matali karo dalkiisa, taasoo ka dhigan in la soo afjaray farqi socday 36 sano.
Aqoonsigan wuxuu daba socdaa muddo uu sii kordhayey xiriirka labada dal. Bishii Agoosto ee sannadkii hore Soomaaliya waxay ka qaybgashay Shirkii Sagaalaad ee Tokyo ee Horumarinta Afrika (TICAD), oo lagu qabtay Yokohama, halkaas oo Wasiirka Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha, Maxamuud Cabdiraxmaan Sheekh Faarax, uu kula kulmay Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Japan, Iwaya Takeshi, iyo Madaxweyne Ku-xigeenka JICA, Miyazaki Katsura, iyo sidoo kale xubno ka tirsan Guddiga Saaxiibtinimada Baarlamaanka Japan iyo Afrika. Safiir Hodan ayaa qayb ka ahayd wafdigaas, waxaana sidoo kale ka mid ahaa Guddoomiyaha Bangiga Horumarinta iyo Dib-u-dhiska Soomaaliya iyo La-taliyaha Dhaqaalaha ee Ra’iisul Wasaaraha.
Diiwaanka Japan ee kulanka wasiirrada wuxuu xusay waxyaabihii ay Soomaaliya codsatay. Wasiirku wuxuu soo bandhigay dadaallada dalka ee lagu soo jiidanayo maalgashiga, isagoo sheegay in kalluumaysiga, tamarta la cusboonaysiin karo, kaabeyaasha dhaqaalaha, horumarinta khayraadka aadanaha iyo is-weydaarsiga dhallinyarada ay yihiin meelaha uu rajeynayo in iskaashigu ku kobco. Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Japan ayaa dhankiisa tilmaamay dadaallada dalkiisu ku taageerayo nabadda iyo xasilloonida Soomaaliya, oo ay ku jirto taageerada Hawlgalka Taageerada iyo Xasillinta Midowga Afrika, isagoo sheegay in Japan ay sii wadi doonto bixinta taageero waafaqsan baahiyaha Soomaaliya.
Xiriirka dib loo dhisayo waa mid ka fac weyn marxaladda uu hadda marayo. JICA waxay Soomaaliya ka shaqaynaysay ka hor 1990-kii, Japan-na waxay sii waday nooc ka mid ah xiriirka sannadihii xigay, oo ay ku jirto bixinta gargaar xilligii colaadaha. Kaalmada laba geesoodka ah ayaa si rasmi ah dib loogu bilaabay sannadkii 2013, markii Ra’iisul Wasaarihii Japan, Shinzo Abe, uu ku dhawaaqay go’aankaas kulan gaar ah oo looga hadlayey Soomaaliya oo lagu qabtay dhinaca Shirkii TICAD V ee Yokohama, kaas oo uu ka qayb galay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud. Waxaa xigay xirmo taageero oo qiimaheedu gaarayey ku dhowaad 40 milyan oo doollar, dib u bilaabista deeqaha mashaariicda amniga aadanaha ee heerka bulshada, waxaana xilligaas tababarrada xirfadaha ee dhallinyarada loo aqoonsaday baahida ugu degdegga badan. Iskaashiga lagula dagaallamayo burcad-badeedda xeebaha Soomaaliya ayaa isna barbar socday.
Qodobbadii ay Soomaaliya ku soo bandhigtay Yokohama waxay si dhow ula jaanqaadayaan waxyaabaha ay dowladdu tan iyo markaas ka shaqaynaysay, iyadoo kalluumaysiga iyo dhaqaalaha buluugga ah ay hadda udub dhexaad u yihiin siyaasadda dhaqaalaha, halka kaabeyaasha iyo horumarinta xirfaduhuna ay laf-dhabar u yihiin dadaalladaas. Waxa isbeddelay waa heerka matalaadda lagu soo bandhigayo arrimahaas. Safiir si buuxda loogu aqoonsaday Madaxa Dowladda wuxuu ka duwan yahay wafdi booqasho ku yimid, labada maalmood ee kulammada lagu qabtay awooddaasna waa adeegsiga ugu horreeya ee fursaddaas.
