Daga Prof. Burhanettin Duran
Tsarin duniya a yau ba wai kawai yana fuskantar wani lokaci na ruɗani na ɗan lokaci ba ne, har ma da wani babban sauyi mai zurfi da tsari. Rikice-rikicen yankuna da aka gada, da ƙara yawan gogayya a fannin siyasa, da kuma rashin isassun hanyoyin shugabanci na duniya sun nuna a fili cewa tsarin da ake da shi ba zai dawwama ba.
Ainihin waɗannan rikice-rikice da rashin tabbas suna cikin gazawar tsarin da ya fi rinjaye, da cibiyoyi, da hanyoyi, da ƙa'idojin tsarin duniya da aka kafa bayan Yaƙin Duniya na Biyu wajen magance ƙalubalen yau, da kuma gudunmawar da suka bayar wajen zurfafa batutuwan da ke akwai da rashin tabbas.
A gaskiya, wannan gaskiyar ta bayyana a fili a wurare daban-daban a duniya ta hanyar masu tsara manufofi na Yammacin duniya da ‘yan boko, waɗanda su ne waɗanda suka kafa tsarin yanzu.
A irin waɗannan wurare, za a ga bincike ba wai kawai ya shafi rikice-rikice ba har ma da ikon tsarin duniya na bayan Yaƙin Duniya na Ɗaya na samar da ƙa'idoji, da kuma jajircewarsa ga daidaiton wakilci da halaccinsa.
Bugu da ƙari, rikicin halaccin da ke cikin tsarin duniya ya samo asali ne daga rashin wakilci da kuma rushewar tubalin adalci.
A wannan gaɓar, sukar rashin wakilcin ra'ayoyin da ba na ƙasashen Yamma ba da kuma tasirin da wasu manyan ƙasashe ke da shi a kan cibiyoyin ƙasa-da-ƙasa na samun karɓuwa sosai.
Ƙaruwar matsaloli a duniya kamar rashin adalci, rashin daidaito, da wariya yana raunana amincewa da ƙasashe da tsarin jama'a, kuma yana ƙara raunin zamantakewa, sannan yana haifar da tambayoyi masu yawa tsakanin jama'a game da sahihancin tsarin ƙasa-da-ƙasa.
Wannan ba wai kawai yana wakiltar taƙaddamar siyasa ba ne, har ma da lalacewar sadarwa. Wannan ya faru ne saboda raguwar ikon tsarin na bayyana da tabbatar da kansa.
Dangane da wannan, an sanya babban jigon taron STRATCOM da za ake yi a Istanbul a ranakun 27-28 ga Maris a matsayin 'Rushewa a Tsarin Ƙasa-da-Ƙasa: Rikice-rikice, Labarai, da Neman Tsarin Mulki.'
A cikin wannan tsarin, za mu tattauna rawar gina tsari da daidaita sadarwa a cikin wani zamani na rashin tabbas a duniya da kuma hanzarta wargajewar tsarin.
Rikicin yankuna da illarsa ga duniya
Sakamakon rikici maras kyau da kuma abubuwan da suka bayyana a rikicin, wanda hare-haren Amurka da Isra'ila kan Iran suka samar, sannan da matakan mayar da martani da Iran ta ɗauka kan ƙasashen yankin Gulf, waɗanda tun daga lokacin suka rikiɗe suka zama yaƙin yanki, babu shakka za su zama babban batu a taron ƙolin STRATCOM na wannan shekarar.
Wannan rikicin, wanda aka kai hari kai-tsaye kan muhimman kayayyakin more rayuwa da kayayyakin makamashi a yankinmu, ya haifar da rikicin duniya mai girma da yawa.
Wannan rikicin ya yi tasiri sosai kan tsaron kasa da kasa, tsaron makamashi, hanyoyin kasuwanci, hanyoyin sufuri na duniya, da hanyoyin samar da kayayyaki, kuma ya sanya shakku kan gina daidaito a matakin kasa da kasa ta hanyar rarrabuwar kawuna da ya haifar a duk duniya.
Wannan taron ƙoli - babban taron ƙasa-da-kasa da aka shirya a duniya bayan ɓarkewar yaƙin, wanda ya kasance ɗaya daga cikin manyan ƙalubale na ƙarni na 21 ta hanyar karyewar da ya haifar - yana samar da muhimmin fage na mu'amala don tattauna rugujewar siyasa da rikicin ya haifar da kuma tasirinsu ga fannin sadarwa.
Gangamin yaɗa labaran karya da dabarun yaƙi na ƙwaƙwalwa da muka gani a baya da kuma lokacin rikicin sun sake nuna muhimmancin sadarwa da dabaru a cikin tsarin tsaron ƙasa.
Saboda haka, wannan taron ƙoli yana da matuƙar muhimmanci wajen magance matsalolin sadarwa da labarai na ayyukan kurakurai masu zurfi da yaƙi ya haifar a tsarin ƙasashen duniya.
Matsalar da ke gabanmu a yau ba wai kawai sauyi ne a cikin daidaiton iko ba. Haƙiƙa, batun kuma shi ne sauyin bayar da labarai a duniya, fahimta, da hanyoyin samar da bayanai.
A wannan gaɓar, sadarwa cikin dabaru ba wai kawai wani ɓangare ne na manufofin ƙasashen waje da wata ƙasa ta amince da shi ba, a’a wani mai ninnika ƙarfin iko ne da aka sanya a cikin shirin.
A irin wannan zamani da ƙarya ta danne gaskiya, bayanai suna yaɗuwa da sauri, amma aminci yana raguwa daidai gwargwado; sadarwa ba wai kawai tsari ne na isar da saƙo ba ne, har ma da batun gina halasci.
A gefe guda kuma, batutuwan da suka fi muhimmanci a wannan zamani, wato yaƙe-yaƙe, rikice-rikice, gudun hijira ba bisa ƙa'ida ba, samar da abinci, samar da makamashi, sauyin yanayi, da kuma rashin bayanai a fannin yanar gizo, suna buƙatar haɓaka sabuwar fahimtar sadarwa, wadda aka gina ta a kan haɗin-gwiwa da amincewa da ƙasashen duniya.
Tsoffin kayan aiki, hanyoyi, da ra'ayoyi ba su isa ba wajen bayyanawa da magance waɗannan matsalolin, kuma suna assasa matakin sabbin rikice-rikice.
A wannan gaɓar, babu shakka ya zama dole a ƙirƙiri sabon harshe na sadarwa da kuma yanayin aminci wanda yake da adalci, gaskiya, da kuma haɗa-kai, wanda aka jagoranta ta hanyar ra'ayoyin mutuncin ɗan-adam, hikimar gamayya, da haɗin kai na duniya.
Wannan shi ne ainihin inda sadarwa cikin dabaru ta shigo. Daga wannan mahangar, sadarwa ta dabaru ba wai kawai kayan aiki ba ne, har ma da zama nauyin da za a sauke.
Gina tsari na duniya mafi adalci, mai haɗa kai, da kuma daidaito na iya samuwa ne kawai ta hanyar dabarun sadarwa masu dacewa.
Abin da muke buƙata a yau shi ne sabbin ƙa’idojin sadarwa da aka gina a kan gaskiya maimakon gaggawa, adalci maimakon iko, da mutuncin ɗan-adam maimakon ƙima ga hulɗa.
Mu a Turkiyya muna aiki da kanmu, muna la'akari da wannan nauyin.
Haƙiƙa, maganar Shugaba Recep Tayyip Erdogan, "Duniya ta fi biyar girma", ta nuna wannan fahimtar.
Wannan hanyar ba wai kawai suka ba ce; har ma da bayyana wani hangen nesa na duniya daban.
Manufar Turkiyya
Turkiyya ta fito a matsayin wata ƙasa mai iko a yankin, yayin da take aiki a matsayin mai daidaita al'amura da kuma taimakawa a duniya ta hanyar manufofin ƙasashen waje masu girma da kuma diflomasiyya mai aiki da ta ɗabbaƙawa a cikin 'yan shekarun nan.
A wannan lokaci da ya siffantu da wargajewar zaman lafiyar duniya da kuma sauye-sauyen yankinmu zuwa wani sabon rikici, hangen nesa na manufofin ƙasashen waje da kuma diflomasiyyar shugabanmu sun tabbatar da zama masu muhimmanci.
Shirin Jigilar Hatsi na Tekun Bahar Maliya a lokacin yaƙin Rasha da Ukraine, ayyukan diflomasiyyar Turkiyya a Gabas ta Tsakiya, da kuma ƙoƙarin sulhuntawa a Afirka, suna wakiltar misalai kaɗan ne kawai na gudummawar da ta bayar ga zaman lafiya da kwanciyar hankali.
Abin da ya fi ƙarfafa rawar da Turkiyya ta taka a matsayin mai shiga tsakani shi ne ƙoƙarinta na gina aminci tsakanin ɓangarorin biyu.
A cikin yanayi na ƙasa da ƙasa da ke ƙara zama mai tsari ta hanyar rarrabuwar kawuna, wata hanya da ke kiyaye daidaiton dangantaka da masu ruwa da tsaki daban-daban yayin da take fahimtar dukkan ɓangarorin yana da matuƙar muhimmanci.
Wannan hanyar tana ba wa Turkiyya damar mai da hankali ba kawai kan magance rikice-rikice ba, har ma da samar da mafita mai ɗorewa.
A lokacin da ake tantamar sahihancin tsarin ƙasashen duniya, Turkiyya tana fitowa a matsayin mai girmamawa, mai tsara sabon tsari, wanda ke jagorantar manufofin ƙasashen waje na ɗan-adam wanda ya samo asali daga lamiri na duniya da kuma ruhin adalci.
Tare da wannan nauyin, a matsayinmu na Sashen Sadarwa na Fadar Shugaban Ƙasa, muna da manufa - muna samun ƙwarin-gwiwa daga kiran Shugaba Erdogan na cewa "duniya mafi adalci tana iya samuwa" - don sanya wa a ji muryar Turkiyya sosai, yadda ya kamata, da kuma daidai a duk tsawon wannan lokaci na canji.
An ƙaddamar da babban taron STRATCOM shekaru biyar da suka gabata bisa ga wannan hanyar, kuma yana wakiltar wani abu mai ma'ana na wannan hangen nesa.
Manufarmu ba wai kawai ita ce isar da ra'ayin Turkiyya ba, har ma da ba da gudunmawa ga cigaban tsarin sadarwa na duniya mafi adalci, gaskiya, da kuma alhaki ta hanyar sauke nauyin da ke kanmu a fagen sadarwa, kamar yadda yake a duk sauran fannoni.
Babban Taron STRATCOM yana nuna hangen nesa na sadarwa na Turkiyya da kuma ƙarfinsa kan hukumomi.
STRATCOM ba wai kawai wani babban taro ba ne; har ila yau, wata haja ce, wani dandali na ra'ayoyi ne, kuma wani wuri na hulɗa da Turkiyya ta ƙirƙiro a fannin sadarwa na duniya.
Tare da babban taron Istanbul, burinmu shi ne mu tattaro shugabanni, jami'an diflomasiyya, ƙwararrun sadarwa, masana ilimi, da shugabannin ra'ayoyi daga yankuna daban-daban don haɓaka dandali mai girma don tattaunawa kan makomar tsarin duniya.
A wannan mahanga, babban taron STRATCOM ba wai kawai wani dandali ne na tattauna ƙalubalen da ake fuskanta a yanzu ba, har ma da wani shiri da ke neman tsara hanyoyin sadarwa na gaba.
Batutuwan da za a magance sun shafi fannoni daban-daban - daga shugabancin duniya zuwa diflomasiyyar yanayi da kuma ɗaga fasahar zamani zuwa gudanar da ra'ayoyin jama'a. Wannan yana nuna wata muhimmiyar gaskiya: a wannan zamani mai tasowa, za a fitar da ma’anar ƙarfin-iko ba kawai ta hanyar ƙarfin soja da tattalin arziƙi ba, har ma da ikon tsara labarai, samar da ma'ana, da gina aminci.
A ƙarshe, duniya tana ƙetara wani sabon matakin. Yayin da ƙa'idojin da aka kafa suka wargaje, neman madadinsu na samun karɓuwa a wannan matakin.
A cikin wannan tsari, Turkiyya tana sanya kanta ba a matsayin mai lura da komai ba, sai a matsayin mai aiki wajen kafa tsarin.
Babban Taron STRATCOM yana ɗaya daga cikin mafi bayyanannun alamu na wannan ƙuduri.
Mun yi imanin cewa wannan dandali ba wai kawai zai taimaka wajen haskaka matsalolin da ke faruwa a yau ba, har ma da ba da gudunmawa wajen gina tsarin duniya mai adalci, haɗaka, da daidaito a nan gaba.














