Yayin da Jam'iyyar AK ke bikin cika shekaru 25 da kafuwa a ranar 14 ga Agusta, Turkiyya mai cike da godiya za ta yi waiwaye baya a matsayin lokacin da ƙasar ta samu ci gaba a tsarin tattalin arziki na duniya.

Hawanta mulki jim kaɗan bayan kafuwarta, jam'iyyar ta kawo babban sauyi a Turkiyya, a cikin gida da kuma a tsarin duniya.

Gwamnatin da jam'iyyar AK ke jagoranta ta karɓi iko ta hanyar kawar da cibiyoyin iko na soja da na gwamnati da suka daɗe suna aiki, ta amince da bambancin al'adu da zamantakewa, ta gyara tattalin arziki da kuma ƙarfafa dangantaka tsakanin mutane da gwamnati.

Da fahimtar harkokin cikin gida na ƙasar sosai, jam'iyyar ta iya mayar da hankalinta ga tsarawa da aiwatar da manufofi masu ƙarfi da amfani na ƙasashen waje - wanda ya haifar da rawar da Turkiyya ke takawa a yankuna da duniya.

A farkon shekarunta, gwamnatin jam'iyyar AK ta mayar da hankali kan inganta tattalin arziki da matsayinta na ƙasa da ƙasa, tare da manufofin zama mamba a Tarayyar Turai da kuma inganta dangantaka da makwabta.

A tsawon lokaci, ta bi sahun buɗe kofa mai fuskoki da dama, wadda ta faɗaɗa zuwa Gabas ta Tsakiya, da ƙasashen Balkan, da Afirka, da Caucasus, da Tsakiyar Asiya, da kuma yankuna masu nisa, domin ƙarfafa tattalin arzikinta da kuma ƙara ƙarfin yankinta.

A zuciyar wannan sauyi akwai canja bigiren ƙarfin tattalin arziki, da faɗaɗa hanyar sadarwa ta diflomasiyya, da kuma ƙarin kayan aikin tsaro masu zaman kansu zuwa manufofin ƙasashen waje.

A cewar bayanan Bankin Duniya, GDP ɗin Turkiyya ya ƙaru daga dala biliyan 236 zuwa dala tiriliyan 1.6 a shekarar 2025.

Gwamnatin Jam'iyyar AK ta nemi ta faɗaɗa dangantakar Turkiyya ba tare da yanke hulɗar gargajiya ta Yammacin duniya ba.

Farkon tattaunawar shiga Tarayyar Turai a shekarar 2005 ta nuna yanayin Yammacin duniya, yayin da Turkiyya ta nemi rage tashin hankali da makwabtanta, kusantar Afirka, neman kusanci da tattalin arziki da kasashen Gulf, da kuma karfafa dangantakar hukumomi da Asiya ta Tsakiya.

Tare da goyon bayan jama'a da tasirin hadin gwiwar kasa da kasa, Shugaba Recep Tayyip Erdogan da abokan kawancensa sun kawo karshen karfin sojoji ta hanyar gyara Kundin Tsarin Mulki da yin sabbin dokoki.

A cikin shekaru goma na biyu na mulkinta, Jam'iyyar AK ta fuskanci boren Larabawa a Gabas ta Tsakiya, rudanin da ke faruwa a Syria, tashin hankali a Gabashin Bahar Rum, yunkurin juyin mulki na ranar 15 ga Yuli, nuna rashin son 'yancin kan Turkiyya daga Yammacin duniya, rikicin da ke tsakanin Rasha da Ukraine, da kuma takunkumin Qatar.

Bayan wannan yanayi, Ankara ta karkata ga tsarin yanke shawara mai zaman kansa da ya fi mayar da hankali kan tsaro.

Wannan 'yancin kai mai cike da dabaru ya nuna tsarin manufofin kasashen waje na Turkiyya a cikin shekaru goma sha biyar da suka gabata. Gyaran kundin tsarin mulki a shekarar 2011, wanda ya karya ikon sojoji, ya ba ta damar gudanar da harkokin tsaro da manufofin kasashen waje cikin 'yanci.

Daukakar Turkiyya cikin tsari da dabaru

Gwamnatin jam'iyyar AK ta farar hula ta ƙarfafa alaƙar NATO yayin da take haɓaka alaƙa mai sassauci da wasu cibiyoyi, ciki har da Rasha, Asiya ta Tsakiya, Tekun Gulf, Asiya, da Afirka.

Da wannan 'yancin kai, Turkiyya ta ƙarfafa ƙarfin tsaronta.

Duk da cewa yawan samar da kayayyaki a cikin gida a masana'antar tsaro ya kai kashi biyu cikin ɗari a shekarar 2002, a yau ya wuce kashi 80 cikin ɗari kuma har yanzu yana ƙaruwa, wata babbar nasara ce.

Fasahohin UAV na Turkiyya, jiragen yaƙi, motocin yaƙi, tsarin makamai masu linzami, da ƙarfin yaƙi na lantarki sun taimaka wa tattalin arzikin Turkiyya kuma sun zama kayan aikin manufofin ƙasashen waje waɗanda suka zurfafa dangantaka da Pakistan, Ukraine, ƙasashen Gulf, Afirka, da Tsakiyar Asiya.

Kazalika UAV na Bayraktar da jirgin yaƙi na zamani na Kaan sun yi fice a duniya. Sakamakon waɗannan nasarorin, fitar da kayayyaki daga Turkiyya zuwa sararin samaniya ya karu daga dala miliyan 248 a shekarar 2002 zuwa dala biliyan 10.05 a shekarar 2025.

Cigaban da aka samu a fannin tsaro ya bai wa Turkiyya damar gudanar da ayyukanta na soji cikin 'yanci, amma tana zuba jari sosai a fannin bincike da ci gaba don magance gibin da ya rage.

Ƙarfin soja na Turkiyya ya tabbatar da kansa a Libya ta hanyar hana juyin mulkin soja a kasar a shekarar 2020. Tallafin sojojin Turkiyya ya taimaka wa Azerbaijan 'yantar da yankunan da aka mamaye a wannan shekarar.

A cikin shekaru ashirin da suka gabata, Turkiyya ta ƙara yawan sojojinta da haɗin gwiwarta da ƙasashe da dama, ciki har da Somalia, Qatar, Libya, Pakistan, da Azerbaijan.

A ranar 7 ga Agusta, ta ƙaddamar da ƙawancen tsaro na ɓangarori uku tare da Pakistan, wadda ita ce ƙasa ɗaya tilo da ke da ƙarfin nukiliya a duniyar Musulmi, da kuma Saudiyya, ɗaya daga cikin manyan ƙasashen da ke samar da mai a duniya.

Ana sa ran sauran ƙasashen Larabawa za su shiga ƙawancen, wanda hakan ke nuna sabon zamani na haɗin gwiwar tsaro na yanki da gina zaman lafiya.

Gwamnatocin jam'iyyar AK sun faɗaɗa ayyukan diflomasiyya da ayyukan Turkiyya a duk duniya.

A cewar Ma'aikatar Harkokin Waje, hanyar sadarwa ta wakilan ƙasashen waje ta Turkiyya ta kai ayyuka 262, wanda hakan ya sanya ta zama ɗaya daga cikin manyan cibiyoyin diflomasiyya a duniya.

Misali, yayin da ofisoshin jakadancin Turkiyya 12 kacal ke a Afirka a shekarar 2002, adadin ya karu zuwa 44 a shekarar 2026.

A lokaci guda, yawan ciniki tsakanin Turkiyya da Afirka ya karu daga kimanin dala biliyan 3 zuwa dala biliyan 36.6 a wannan lokacin, kuma kamfanin jiragen saman Turkiyya yanzu yana jigila ga cibiyoyi 64 na Afirka.

Turkiyya ta haɓaka kyakkyawar alaƙar tattalin arziki da diflomasiyya da kasashen Balkan da Tsakiyar Asiya.

Tare da ƙasashen Balkan, Turkiyya ta kafa kanta a cikin Dandalin Zaman Lafiya na Balkan a shekarar 2025 don hana sake dawowar rikice-rikicen da suka gabata da kuma ƙarfafa haɗin gwiwa kan tsaron kan iyakoki, makamashi da sufuri.

A Tsakiyar Asiya, Turkiyya ta jagoranci juyin juya halin kafa Ƙungiyar Ƙasashen Turkawa a shekarar 2021 daga Majalisar Turkiyya, inda ta assasa dangantakar Turkiyya da yankin.

A halin yanzu, Turkiyya ta inganta dangantakarta da manyan ƙasashen Larabawa kamar Saudiyya da Masar bayan wani lokaci mai wahala a lokacin oren kasashen Larabawa, inda juyin juya halin da aka yi a Syria ya zama babbar riba a yankin.

Matsayin Turkiyya a fannin sulhu da diflomasiyya ga rikice-rikice ya jawo hankalin duniya.

A baya, Turkiyya ta shiga tsakanin Bosnia da Serbia, Syria-Israel, Iran-Amurka, Rasha-Ukraine, Afghanistan-Pakistan, da Habasha-Somalia, da kuma tsakanin ƙungiyoyin Iraqi.

Kwanan nan, ta shiga tsakani a shirin Hatsi na Tekun Baharul Aswad a lokacin yaƙi tsakanin Rasha da Ukraine a 2022. Wannan ya hana yunwa da wahala a wasu sassan duniya, wanda ya nuna ƙarfin diflomasiyyar Turkiyya.

Ƙarfin iko cikin ruan sanyi da diflomasiyyar jin kai su ma muhimman sassa ne na manufofin ƙasashen waje na Turkiyya.

Cibiyoyi kamar TIKA, Cibiyar Yunus Emre, Tallafin Karatu a Turkiyya, Gidauniyar Maarif, AFAD, Red Crescent ta Turkiyya, da Kamfanin Jiragen Sama na Turkiyya sun faɗaɗa alaƙar zamantakewa ta Turkiyya ta hanyoyi daban-daban.

A cewar OECD, Turkiyya ta bayar da kimanin dala biliyan 7.3 a cikin babban tallafin ci gaba a shekarar 2024; dala biliyan 6.1 daga cikin wannan tallafin jinkai ne.

TIKA na da ofisoshin haɗin gwiwa a ƙasashe 61, wadanda 22 daga ciki na a Afirka.

Makarantun Maarif na Turkiyya suna ilmantar da dubban ɗalibai a ƙasashen waje, kuma adadi mai yawa suna samun guraben karatu don yin karatu a Turkiyya.

Bugu da ƙari, tattalin arziki, makamashi da haɗin kai su ne tushen tasirin diflomasiyyar Turkiyya.

Kayayyakin da Turkiyya ke fitarwa sun ƙaru daga kimanin dala biliyan 36 a shekarar 2002 zuwa dala biliyan 273 a shekarar 2025, wanda hakan ya nuna babbar nasara.

Bututun mai kamar na TANAP, TurkStream, Baku-Tbilisi-Ceyhan, Kerkuk-Yumurtalik, da Baku-Tbilisi-Kars sun ƙarfafa matsayin sufuri na Turkiyya tsakanin Turai, Caucasus, Gabas ta Tsakiya, da Tsakiyar Asiya.

Sama da batun Mashigar Teku ta Hormuz

Rufe mashigar ruwa ta Hormuz a lokacin yakin Iran da Amurka ya ƙara buƙatar haɗin kai tsakanin Larabawa ta Turkiyya, kamar yadda aka gani a ayyukan hanyoyi, layin dogo, da bututun mai.

Duk ƙasashen Gulf da Iraki suna son shiga Yamma hanyar bi ta Turkiyya, wadda ke maraba da sabon salon haɗin gwiwa.

Gano iskar gas a cikin Bahar Maliya ya kasance babbar riba ga Turkiyya tun daga 2020.

Kwanan nan, manufofin ƙasashen waje na Turkiyya sun ƙara yin aiki a cikin ƙungiyoyin ƙasa da ƙasa don yin tasiri ga manufofin yanki da na duniya baki daya.

Matsayinta na mai taka rawar gaske a kungiyoyi kamar G20, NATO, Ƙungiyar Haɗin Kan Musulunci, D-8, da Ƙungiyar Kasashen Turkawaa; jmai gudanar da Taron Diflomasiyya na Antalya da ya zama wani dandali na ƙasa da ƙasa; da kuma shirye-shiryen shiga tsakani a cikin Majalisar Ɗinkin Duniya da OSCE misalai ne na wannan yanayin.

Duk da haka, ikon tsara manufa ba ya tabbatar da sakamako mai kyau, domin Turkiyya ta mayar da hankali kan gina yarjejeniya ta hanyar yin hulɗa a lokaci guda da masu ruwa da tsaki daban-daban, waɗanda a wani lokacin suke rikici.

A ƙarshe, tasirin da Turkiyya ke da shi a duniya a lokacin mulkin jam'iyyar AK a cikin shekaru ashirin da biyar na shugabanci dole ne a danganta shi da ikonta na haɗa diflomasiyya mai aiki tare da hanyar cin nasara, wanda ke samun goyon bayan tattalin arziki mai ƙarfi, masana'antar tsaro, ciniki, taimakon jinkai, makamashi, sufuri, da haɗin gwiwa mai muhimmanci.

Ta sami damar shiga danja a Libya da Karabakh lokacin da manufar ta zama iri guda.

Ta hanyar daraja cibiyoyin ƙasa da ƙasa, doka, da haɗin gwiwa, Turkiyya na mayar da hankali sosai ga zaman lafiya na yanki da na duniya.

Daga kasashen Balkan zuwa Afirka, daga Bahar Maliya zuwa Asiya ta Tsakiya da Gabas ta Tsakiya, Turkiyya muhimmiyar kasa ce da za a yi la'akari da ita a fannoni da yawa.

Kwarewar cibiyoyi, hanyar sadarwa ta diflomasiyya, da ƙarfin fasaha da aka tara a cikin shekaru 25 da suka gabata sun shirya Turkiyya don samun babban matsayi a duniya.

Dorewar ta za ta dogara ne akan ƙarfafa juriyar tattalin arziki da rage dogaro da makamashi da fasahohin zamani a nan gaba.