Saddexda quwadood ee dunida Islaamka – Turkiga, Sucuudi Carabiya iyo Pakistan – ayaa si rasmi ah u saxiixay heshiis difaac oo wadajir ah, kaas oo qeexaya in weerar kasta oo hubeysan oo lagu qaado mid ka mid ah saddexdan waddan loo aqoonsan doono weerar toos ah oo lagu qaaday dhammaantood.
Tallaabadan ayaa astaan u ah isbahaysi milatari oo weyn, kaas oo si xooggan u adkeynaya iskaashiga difaaca iyo amniga guud ee gobolka.
Heshiiskan taariikhiga ah ayaa magaalada barakeysan ee Makkah lagu saxiixay Jimcihii (7-dii Agoosto 2026), waxaana si wadajir ah qalinka ugu duugay Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan, Dhaxal-sugaha Sucuudiga Maxamed bin Salmaan, iyo Ra'iisul Wasaaraha Pakistan Shehbaz Sharif, intii lagu guda jiray shir-madaxeed rasmi ah oo ay martigelisay Boqortooyada Sucuudiga.
Sida lagu caddeeyay bayaan wadajir ah oo laga soo saaray kulanka, isbahaysigan cusub wuxuu salka ku hayaa "xiriirka taariikhiga ah ee qotada dheer, walaaltinimada soo jireenka ah, is-garab-taagga Islaamka, danaha istaraatiijiyadeed ee ay wadaagaan, iyo iskaashiga difaaca ee salka adag leh."
Ujeeddada ugu weyn ee heshiiskan ayaa lagu tilmaamay inay tahay xoojinta awoodda ka-hortagga wadajirka ah ee ka dhanka ah fal kasta oo gardarro ah, iyadoo dhinaca kalena la ballaarinayo iskaashiga difaaca ee dhammaan qaybaha milatariga.
Madaxda ayaa carabka ku adkeeyay in heshiiskani uu ka tarjumayo go'aankooda wadajirka ah ee lagu xoojinayo amniga guud, horumarinta nabadda, iyo ilaalinta xasilloonida gobolka iyo wixii ka baxsan, si loo dhiso mustaqbal ammaan ah oo barwaaqo ah.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Pakistan ayaa bayaan ay soo saartay dib ugu xaqiijisay nuxurka qodobka difaaca wadajirka ah, iyadoo tiri: "Heshiisku wuxuu qeexayaa in weerar kasta oo hubeysan oo ka dhan ah mid ka mid ah saddexda dowladood loo arki doono weerar ka dhan ah dhammaantood."
Kulamada madaxda ee qasriga Al-Safa
Sido kale, Madaxweyne Erdogan ayaa Qasriga Al-Safa ee magaalada Makkah kula kulmay Dhaxal-suge Maxamed bin Salmaan, taas oo qayb ka ahayd booqashadiisa shaqo ee dalka Sucuudiga.
Madaxda ayaa dib u eegis ku sameeyay xiriirka xooggan ee laba-geesoodka iyo saddex-geesoodka ah ee u dhexeeya Riyaad, Ankara iyo Islamabad. Kulankan oo ahaa mid xasaasi ah waxaa dhinaca Turkiga ku wehliyay Wasiirka Arrimaha Dibadda Hakan Fidan, Madaxa Hay’adda Sirdoonka Qaranka (MİT) Ibrahim Kalin, Safiirka Turkiga ee Riyaad Emrullah Isler, iyo Madaxa Shaqaalaha Madaxtooyada Hasan Dogan.
Xaaladda amniga gobolka iyo sababaha keenay heshiiska
Heshiiska Makkah ayaa ku soo beegmaya xilli ay si ba'an u sii xumaanayso xaaladda amniga ee gobolka, ka dib markii uu qarxay dagaalka Maraykanka uu ku qaaday Iiraan 28-kii Febraayo ee sannadkan.
Boqortooyada Sucuudiga ayaa wixii xilligaas ka dambeeyay la kulmaysay weerarradii gantaalaha iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ugu cuslaa uguna waqtiga dheeraa taariikhdeeda casriga ah.
Xukuumadda Tehraan ayaa si joogto ah u beegsanaysay saldhigyo milatari, kaabeyaasha dhaqaalaha iyo tamarta, iyo xarumaha rayidka ah ee Sucuudiga.
Sida ay xaqiijiyeen mas'uuliyiinta Riyaad, illaa 7-dii Abriil, Iiraan waxay ku soo riday Sucuudiga 1,131 diyaaradaha drones-ka ah iyo 140 gantaalada riddada dheer ee Ballistic iyo Cruise-ka loo yaqaan, kuwaas oo lala eegtay xarumaha saliidda, warshadaha korontada, fariisimaha milatariga, iyo safaaradaha shisheeye.
Colaadda ayaa sidoo kale ku fiday meelo ka baxsan xuduudaha Iiraan, iyadoo maleeshiyada Xuutiyiinta ee Iiraan ay taageerto ay xoojiyeen weerarrada ay ku qaadayaan maraakiibta Sucuudiga ee maraya Badda Cas.
Xaaladdan amni ee sii xumaanaysa ayaa si weyn u dadajisay in waddamada gobolku ay xoojiyaan isbahaysigooda difaaca.
Sucuudiga iyo Pakistan ayaa sannadkii 2025-kii wada saxiixay heshiis difaac oo laba geesood ah, kaas oo soo jiitay indhaha beesha caalamka, maadaama Pakistan ay tahay dalka keliya ee caalamka Islaamka ee haysta awoodda hubka Nukliyeerka.
Heshiiskan saddex-geesoodka ah ee maanta la saxiixayna wuxuu dhidibbada u taagayaa awood cusub oo si wadajir ah uga hortagta halisaha kusoo wajahan saddexdan waddan.
