Ghana ayaa noqotay dalkii ugu horreeyay ee Afrikaan ah ee saxiixa iskaashi amni iyo difaac oo lala yeesho Midowga Yurub, taasoo calaamad u ah marxalad cusub oo iskaashi amni oo diiradda saaraya la-dagaallanka argagixisada, amniga internetka iyo xasilloonida gobolka.
Iskaashigan Amniga iyo Difaaca ee Midowga Yurub, oo horey ay u saxiixeen UK, Canada, Japan, Norway iyo dalal kale, ayaa hadda ay ku soo biirtay Ghana, sida ay sheegtay Madaxweyne Ku-xigeenka Ghana, Naana Jane Opoku-Agyemang, shir jaraa’id oo ay si wadajir ah ula qabatay madaxa siyaasadda arrimaha dibadda ee Midowga Yurub, Kaja Kallas, oo Talaadadii ka dhacay caasimadda Accra.
“Tani waxay muujinaysaa xoojinta iskaashiga u dhexeeya Ghana iyo Midowga Yurub ee wax ka qabashada caqabadaha amni ee isbeddelaya, gaar ahaan gobolka hoosaadkeenna iyo guud ahaan Saaxilka,” ayay tiri.
Madaxweyne ku-xigeenka ayaa sheegtay in khataraha amni ee adag ay sii kordhayaan Galbeedka Afrika, iyadoo xustay dhimashadii dhowaan ee ganacsato Ghanaan ah oo ka dhacday Burkina Faso inay tahay xasuusin cad oo muujinaysa halista joogtada ah ee gobolka.
Iyadoo laga jawaabayo caqabadahaas, ayay sheegtay in iskaashigu muujinayo muhiimadda ay leedahay wada shaqeynta gobolka si loo ilaaliyo nolosha dadka loona sugo xasilloonida Galbeedka Afrika.
Midowga Yurub ayaa taageeray in ka badan 30 mashruuc oo amni, oo ay ku jiraan qiyaastii 40 tababar oo loo qabtay ciidamada milatariga iyo kuwa rayidka, sida ay sheegtay Opoku-Agyemang.
Amniga Yurub iyo Afrika oo si dhow isugu xiran
Kallas ayaa sheegtay in iskaashigan uu muhiim yahay sababtoo ah “amniga Yurub iyo Afrika si aad ah ayuu isugu xiran yahay.”
“Heshiiskan cusub wuxuu noo oggolaanayaa inaan si dhow uga wada shaqeyno arrimo ay ka mid yihiin la-dagaallanka argagixisada, ka hortagga colaadaha iyo amniga internetka,” ayay tiri madaxa siyaasadda arrimaha dibadda ee Midowga Yurub.
Waxay intaas ku dartay in Ghana ay heli doonto qalab milatari oo ay ku jiraan diyaarado kormeer ah oo aan duuliye lahayn, qalab ka hortaga drones iyo mootooyin.
Kallas ayaa sidoo kale sheegtay in Midowga Yurub iyo Ghana ay wajahaan caqabado amni oo ka baxsan xuduudahooda, isla markaana ay si joogto ah ugu baaqeen nabad ka jirta Ukraine, Suudaan, Saaxilka iyo Bariga Dhexe.
Iyadoo ku tilmaantay dagaalka Ukraine “khatar jiritaan” u ah Yurub, ayay xustay inuu sidoo kale saameyn ku leeyahay meel ka baxsan Yurub, oo ay ku jirto Ghana.
Waxay sheegtay in, marka laga soo tago saameynta dhaqaale, qorista muwaadiniinta Afrika ay “ka faa’iideysanayso duruufaha dhaqaale,” iyadoo intaas ku dartay: “Muwaadiniintiinna waa inaan lagu jiidin dagaal aan iyaga u ahayn.”
Kallas ayaa sheegtay inay rajaynayso inay la shaqeyso Ghana inta lagu jiro muddada ay guddoominayso Midowga Afrika sannadka soo socda.
