Dowladda Kenya ayaa ku dhawaaqday qorshe ay dib ugu furayso xadka ay la wadaagto Soomaaliya, taasoo muujinaysa dadaal lagu xoojinayo ganacsiga xuduudaha, iskaashiga amniga iyo isdhexgalka gobolka.
Kenya ayaa bisha Abriil dib u furi doonta xadka Mandera ee ay la wadaagto Soomaaliya, taasoo soo afjaraysa xirnaansho 15 sano socotay oo hakisay isu socodka iyo ganacsiga bulshooyinka ku nool xuduudda waqooyi-bari, sida uu Khamiistii ku dhawaaqay Madaxweyne William Ruto.
Mandera waxay qiyaastii 1,050 kiiloomitir waqooyi-bari kaga beegan tahay caasimadda Kenya ee Nairobi, waxayna ku taallaa meel u dhow halka ay ku kulmaan xuduudaha Kenya, Soomaaliya iyo Itoobiya.
Isgoyska xadka oo inta badan xirnaa tan iyo 2011 sababo la xiriira amni darro ka dhalatay weerarro ay geysteen al-Shabaab, ayaa la filayaa inuu dib u howl galo si qayb uga noqdo dadaallo lagu soo celinayo dhaqdhaqaaqa dhaqaalaha iyo dib u mideynta qoysas ay kala geeyeen xirnaanshaha muddada dheer socday.
Madaxweyne Ruto, oo ku sugnaa Mandera, ayaa sheegay in xirnaanshuhu si aan caddaalad ahayn uga go’doomiyay shacabka Mandera qaraabadooda iyo ganacsatada ay wada shaqeeyaan ee dhinaca Soomaaliya.
“Ma ahan wax la aqbali karo in muwaadiniinta Mandera ay ka go’naadaan ehelkooda iyo deriskooda Soomaaliya sababo la xiriira xirnaanshaha muddada dheer ee xadka Mandera,” ayuu yiri. “Sidaas darteed, waxaan dib u furi doonnaa xadka bisha Abriil, si loo soo celiyo isku xirnaanta loona kobciyo ganacsiga xuduudaha si loo gaaro barwaaqo wadajir ah.”
Kenya ayaa xirtay dhowr marin xuduudeed oo ay la wadaagto Soomaaliya bishii Oktoobar 2011-kii, kaddib weerarro isdaba joog ah oo ka dhacay xuduudda, kahor inta aysan ciidamo u dirin Soomaaliya howlgalka loogu magacdaray “Operation Linda Nchi.”
Sannadihii la soo dhaafay, walaacyada amni ee ay ka mid yihiin qaraxyo miinooyin waddooyinka lagu aaso iyo weerarro gaadmo ah oo lagu beegsaday ciidamada ammaanka iyo rayidka ku nool gobollada Mandera, Wajeer iyo Gaarisa ayaa dib u dhigay dadaalladii lagu soo celin lahaa isu socodka xuduudaha.
Xadka u dhexeeya Kenya iyo Soomaaliya oo dhererkiisu yahay 680 kiiloomitir ayaa taariikh ahaan lagu yaqaanney ganacsi rasmi iyo mid aan rasmi ahayn, dhaqdhaqaaqa xoolaha, iyo xiriirro qoys oo u dhexeeya bulshooyin wadaaga dhaqan iyo hayb.
