Nijeriya ta samu rahoton mutuwar mutane 7,093 sakamakon cutar kansar mahaifa a shekarar 2022. Wannan ya nuna muhimmancin faɗaɗa gwajin gano cutar, gano ta tun da wuri, da kuma yin allurar rigakafin cutar papilloma ta ɗan Adam (HPV), in ji Gwamnatin Tarayya.

Haka kuma, ƙasar ta samu sabbin mutane 13,676 da suka kamu da cutar a wannan shekarar, bisa ga ƙididdigar Cibiyar Kula da Cututtukan Kansa ta Duniya (GLOBOCAN). Darakta-Janar na Cibiyar Nazari da Kula da Cututtukan Kansa ta Ƙasa (NICRAT), Farfesa Usman Malami Aliyu, ne ya bayyana hakan.

Ƙaramin Ministan Lafiya da Jin Daɗin Al’umma, Dakta Iziaq Adekunle Salako, ya yi kira da a gaggauta ƙara ƙoƙarin kawar da cutar kansar mahaifa a matsayin matsalar lafiyar jama’a nan da shekarar 2030.

Ya bayyana hakan ne a Abuja yayin wani taro da aka gudanar domin duba ci gaban da aka samu da kuma mambobin rundunar aiki ta ƙasa kan kawar da cutar kansar mahaifa a Nijeriya.

Salako ya ce dole ne Nijeriya ta faɗaɗa ayyukan gwajin gano cutar a duk faɗin ƙasar, ta haɗa waɗannan gwaje-gwaje da allurar rigakafin HPV, tare da tabbatar da gano cutar da wuri da kuma ba da magani cikin lokaci ga raunukan da ke iya rikidewa su zama cutar kansa da kuma waɗanda suka riga suka kamu da cutar kansa.

An kafa rundunar aikin ne a watan Agustan 2024. Tun daga lokacin, ta samar da ƙa’idojin gwajin gano cutar ta ƙasa, ta horas da ma’aikatan kiwon lafiya, sannan ta tallafa wajen fara aiwatar da Shirin Ƙasa na Gwajin Gano Cutar Kansar Mahaifa a Jihar Imo.

Gwamnati ta kuma kafa Ƙawancen Kawar da Cutar Kansar Mahaifa a Nijeriya (PECCiN) domin ƙarfafa haɗin gwiwa, tattara kuɗaɗen gudanar da ayyuka da kuma wayar da kan jama’a.

Aliyu ya ce rundunar aikin ta samu sanarwar alkawuran samar da kuɗaɗen tallafi da darajarsu ta kai naira biliyan 1.5. Ya kuma bayyana cewa an ware Jihar Imo a matsayin jihar farko da za a mayar da hankali a kai wajen gudanar da tsararren gwajin gano HPV-DNA.

Ya ce bitar da aka gudanar za ta taimaka wajen ƙarfafa ƙarfin rundunar aikin, domin ta ci gaba da inganta ƙoƙarin Nijeriya na kawar da cutar kansar mahaifa.